Bütün məqalələr

CMV-Sitomeqalovirus

Sitomeqalovirus herpes viridiae ailəsinə aid DNT virusudur. Bütün dünya üzrə geniş yayılıb. Təxminən Almaniya əhalisinin 90%-i bu infeksiyaya yoluxub. Sağlam insanlar yoluxduqda 20-30 inkubasiya günündən sonra simptomsuz inkişaf edir. Risk qrupu: QİÇS virusu, transplantasiya və ya bədxassəli şiş xəstələri, hemodializ xəstələri. Bu ensefalit, aralıq pnevmaniya, limfa düyünlərinin şişməsi, ölümlə nəticələnən qızdırma kimi xəstəlikləri azalda və ya gücləndirə bilər. Virus burun boşluğu və sidik yolu ilə yoluxa bilər. Qeyd edilməlidir ki, mezangial hüceyrələrin transplantasiya edilmiş böyrəklərə invaziyası onun rədd edilməsinə gətirib çıxara bilər. Anticisim statusun müəyyən edilməsi üçün tibbi personalı ilə məsləhətləşin.

Hamiləlikdə sitomeqaliya: Sitomeqalovirusun plasentadan keçərək yoluxması bütün hamiləlik dövründə (daha çox 1-2-ci trimestrdə, nisbətən az hallarda 3-cü trimestrdə) mümkündür. Sitomeqalovirus daha çox hallarda dölə təsir edir. 10% hallarda dölün çirkinləşməsi də ola bilər.
Rüşeymin uşaqlıqdaxili qazandığı anadangəlmə hematogen infeksiyası: seroneqativ ananın ilkin infeksiyası hamiləlik ərzində və ya hamiləlikdən əvvəl ananın qazandığı infeksiyasının yenidən aktivləşməsi baş verir.

Demək olar ki, hamilə qadınların 100%-i seropozitiv olur. Yenidoğulmuşların təqribən 1%-i rüşeymdaxili infeksiya qazana bilər. İnfeksiyalı uşaqların 90%-i doğuşda sağlam olurlar. Abort olmadıqda, təqribən 5 % uşaqlarda yüngül nəzərə çarpmayan simptomlar olur, 5 %-ində daimi  serebra simptomlar inkişaf edir. Doğuşda sağlam görünüb, lakin infeksiyalı doğulan uşaqların nöqsanları inkişaf edə bilər (eşitmə nöqsanları,  inkişaf pozğunluqları, əqli gerilik). 2-3-cü trimestrdə polihidramnion, assit, hepatosplenomeqaliya və ya mikrosefaliyanın müayinəsi məqsədilə aparılan USM sitomeqaliya virusu haqda şübhələnməyə əsas verir.

Rüşeymin perinatal yoluxmuş infeksiyası: yoluxma infeksiyalı doğuş yolundan keçdikdə və ya viruslu ana südündən baş verə bilər. Ümumilikdə yoluxma asimptomatik baş verir. Həmçinin vaxtından əvvəl doğuşlarda CMV olmayan transfuziyaların köçürülməsi nəticəsində ağır kliniki  əlamətlər inkişaf edə bilər. İnfeksiya ilə təmasda yüksək miqdarda IgG anticisimləri çıxa bilər, IgM isə bu dövrdə olmaya bilər. Sidikdə CMV-nin müayinəsi məsləhət görülür. CMV-yə şübhəli yenidoğulmuşlar digər hamilə qadınlardan izolə edilməlidir.

 

CMV

...

Laboratoriya testləri / 1129 dəfə oxunub

Ümumi: Xolesterol hüceyrə membranlarının əsas tərkib hissəsi olub, steroid hormonlarının və öd turşularının sintezi üçün başlanğıc mənbədir. Xolesterol plazmada mövcud olur, bu səbəbdən apolipoproteinlərlə suda az həll olan  kompleks əmələ gətirərək əsas hissəsi LDL fraksiyası şəklində periferal toxumalara nəql olunur, artıq qalan xolesterol isə HDL fraksiyası şəklində qaraciyərdə toplanır. Oral qəbul olunan xolesterolun yalnız 40%-i absorbsiya ounur. Endogen xolesterol daim plazmadakı LDL xolesterolun yüksək konsentrasiyası hesabına sintez olunur və yüksək miqdarda xolesterol ehtiyat şəklində yığılır. Buna baxmayaraq piyin uzun zəncirli poli-doymuş yağ turşuları ilə ehtiyatı və ya ehtiyatda olan enerji LDL xolesterolun plazmada miqdarının azalmasına, bu da hiperxolesterolemiya və sonda arterioskleroza səbəb olur. Eliminə olunmuş xolesterol dəyişilməmiş formada və ya öd turşuları şəklində bağırsaqlarda yığılır.

Homoziqot hiperxolesterolemiya zamanı LDL xolesterolun hüceyrəyə daxil olmasında pozğunluqlar əmələ gəldikdə LDL xolesterol plazmada yığılır. II hiperxolesterolemiya hipotiroidizm halında və böyrək, pankreas və ya qaraciyər xəstəliklərində meydana çıxır.

Material: 1 ml serum (12 saatlıq aclıqdan sonra)

Vahid: mg/dl

Norma: <200

Qeyd: 200mg/dl-dən yuxarı olduqda LDL qatılığı HDl xolesterol və triqliseridin qiymətinə əsasən müəyyən olunması məsləhət görülür (Friedevald-a əsasən).

Friedevald formulu:
LDL [mg/dl]= (xolesterol)-(HDL xolesterol)-0,2x(triqliserid)

Qeyd: risk faktorları olmadıqda <240mg/dl, yüksək  risk faktorlarında-<200mg/dl olur.

 

Xolesterol, ümumi

...

Laboratoriya testləri / 911 dəfə oxunub

Ümumi: Xlamidiyalar ən kiçik bakteriyalara aiddir. Onlar hüceyrə daxilində inkişaf edirlər və insandan insana (cinsi yolla) və ya heyvandan insana ötürülür. Yüngül simptomlarla xroniki mövcudluğu bu xəstəlik üçün xarakterikdir. Bu səbəbdən diaqnoz hamıda müəyyən olunmur və ya çox gec qoyulur. Cinsi yolla yayılan xlamidiya Qərb dünyasında geniş yayılıb və bir neçə qərb ölkələrində ən çox rast gəlinən cinsi xəstəlikdir. İnfeksiyanın anticisim reaksiyası 6-8 həftədən sonra yaranır. Ən vacib insan patogen xlamidiyaları C.trachomatis, C.pneumoniae and C.psittaci.

Chlamydia trachomatis

Bu gün C.trachomatis-in 18 sero-tipi məlumdur. Tropik ölkələrdə trachoma və Lymphogranuloma venerumun yaranmasına səbəb xlamidiyanın bu növüdür. Qeyri-spesifik cinsi infeksiyalar (partnyor infeksiyaları) və uretral sindrom cinsi yolla yayılır.

Qadın infeksiyaları: Kliniki simptomları müxtəlifdir və cinsi yollardakı yüngül ifrazat şikayətlərindən abdominal şikayətlərə qədər dəyişə bilər. Daha sonra uretrit (sidik kanalının iltihabı), servisit ( yumurtalıq boynunun iltihabı), endometrit (yumurtalıq divarının iltihabı), salpingit (yumurtalıq borusunun iltihabı), peritonit (qarın boşluğunun iltihabı), perihepatit ( qaraciyəri əhatə edən qarın boşluğunun iltihabı), konyunktivit (gözün selikli qişasının iltihabı) kimi xəstəliklərə səbəb olur. C.trachomartis infeksiyalarının sonrakı  fəsadları artrit, qadın sonsuzluğu və ya uşaqlıqdan kənar hamiləlik ola bilər.

Hamiləlik ərzində infeksiyalar: C.trachomatis cinsi xlamidiya infeksiyasının D-K serotipi əksər hallarda 15-25 yaşlı qadınlarda cinsi yolla yoluxur. Burada əsas problem xlamidiyanın servisitə səbəb olmasıdir ki, bu da təqribən 5% hallarda baş verir. Vaxtından əvvəl doğuş və yenidoğulmuşun doğuş kanalından keçərkən infeksiyaya tutulma halları mövcuddur.

Analizin nəticəsi müsbət olduqda makrolidlərlə müalicə- eritromisin-etil sunsinat 4x500mg oral yolla-alternativ müalicə kimi hamiləliyin 14-cü həftəsindən tez olmamaq şərtilə təyin edilə bilər. Bu yolla yumurtalıq yolu stabilləşir. Partnyorun müayinə olunması tələb olunmasa da, cinsi yolla yoluxan bütün xəstəliklərdə partnyorun müalicəsi tamamilə vacibdir.

Yeni doğulmuş uşağın infeksiyaları: Müalicə götürməyən, servitis xlamidiyası (uşaqlıq boynunun iltihabı) olan hamilə qadınların uşaqlarında 20-40% hallarda konyuktivit xroniki hala keçə bilər, 20%-ə qədər  pnevmaniya, faringit və ya orta qulağın iltihabı olur. Simptomsuz olduğundan müəyyən edilə bilmir. Bu da inkişaf qüsurlarına səbəb olur.

Vaginal doğuş zamanı infeksiya riski 50%-dən yuxarıdır, belə ki yenidoğulmuşların yarısında infeksiya asimptomatik inkişaf edir. Buna görə də hamilə qadınlarda xlamidiya skrininqinin edilməsi məsləhət görülür.

Kişilərdə infeksiyalar: Kişilərdə xlamidiya infeksiyaları zəif qoxulu, ifrazatlı uretrit ilə başlayır. Prostatit (prostat vəzinin iltihabı), epididimit (xaya başlığının iltihabı), proktit (düz bağırsağın selikli qişasının iltihabı) və embrional epitelinin iltihabı mümükün ola biləcək fəsadlardandır.

Chlamydia psitacci

Nadir xəstəliklərdən olan ornitosis (sinonimi psittacosis, tutuquşu xəstəliyi) quş və başqa heyvanların tozları ilə yoluxur (130 tipdən çox). Ən vacibi ev quşlarıdır (ördəklər, hind quşları). Klinik şəkli atipik pnevmaniya formasındadır. İnfeksiya xüsusilə dekorativ quş saxlayanlar və quşçuluqla məşğul olanlar arasında geniş yayılıb.

Chlamidiya pnevmaniya

1989-cu ildən məlum olan bu xlamidiya növü bronxit, yeni doğulmuşda pnevmaniya və ya atipik pnevmaniya kimi tənəffüs sistemi xəstəliklərinə səbəb olur. Başqa xəstəliklərlə əlaqəsi aşkar olunub: astma, xroniki obstruktiv ağciyər xəstəliyi, düyünlü eritema, sarkoidoz, miokardit, anadangəlmə ürək çatışmazlığı, infarkt

Tövsiyə edilən müalicə: tetratsiklin, doksitsiklin, hamiləlik dövründə və ya kiçik uşaqlı olduqda: eritromisin. Alternativ antibiotiklər: klindamisin, ciproflaksazin, ofloksazin, amoksisillin, sulfonamid. Sefalosporinin heç bir effekti yoxdur. Cinsi infeksiyaların müalicəsi hər iki partnyor daxil olmaqla aparılmalıdır.

 

Xlamidiya

...

Laboratoriya testləri / 2797 dəfə oxunub

Ümumi Bilirubin, serumda / BIL /

Ümumi: Gündəlik əmələ gələn bilirubinin 80-85%-i hemoqlobinin eritrositlərdə metabolizmi nəticəsində formalaşır. Yağda yaxşı həll olan sərbəst bilirubin albuminlə birləşir və bu səbəbdən böyrəklərdə qan dövranından çıxa bilmir. Odur ki, mərkəzi sinir sistemində yüksək konsentrasiyada toplanır. Sərbəst bilirubinin bir hissəsi sinusoidal olaraq albumindən ayrılıb suda həll olan birləşmiş bilirubinə çevrilir və öd axaraları ilə bağırsaqlara tökülür. Bağırsaq bakteriyaları ilə istehsal olunan urobilinogenin 70%-i bağırsaqlarda sorulur (enterohepatik dövran) .

Material: 0,5ml serum
Vahid:      mg/dl
Norma:     böyüklər və 2 aylıq uşaqlar : <1,1

Yenidoğulmuş 
1.Vaxtında doğulmuş 

  - Doğumdan 24-48 saat sonra <9mg/dl 
  - Doğumdan 3-5 gün sonra <13,5 mg/dl 
  - Doğumdan 4 həftə sonra <1,5 mg/dl 

2.Vaxtından əvvəl doğulmuş
  - Doğumdan 24-48 saat sonra <12 mg/dl
  - Doğumdan 3-5 gün sonra <20mg/dl
  - Doğumdan 4 həftə sonra <1,5mg/dl

Qeyd: pozğunluq faktorları hemoliz (artmış norma), lipemiya (azalmış norma), işıqlanma (artmış norma)

Şərh: Artım: hepatit virusları, xolestez, hepatik sirroz, qaraciyər şişi, qaraciyər metaztası, alkoqolun normadan artıq qəbulu, hemolitik anemiya, yenidoğulmuşlarda sarılıq, yenidoğulmuşlarda hemolitik xəstəlik (rezus və ya AB0 uyğunsuzluğu), uremiya (qanlı sidik), HUS (uşalarda hemolitik uremik sindrom), hiperbilirubin sindromları (Gilbert sindromu, Meulengracht xəstəliyi, Dubin-Johnson sindromu).


 

BIL

...

Laboratoriya testləri / 541 dəfə oxunub

Eakulyat


Sinonim: Spermoqramma

 

Spermoqamma Kişilərin nəsilartırma qabilliyyəti haqqında informativ xüsusiyyət daşıyır. Müayinənin nəticəsi ancaq eakulyatda spermatzoidlərin tamamən olmaması (azoospermiya) zamanı 100% dəqiqlik göstərir, digər hallarda 20% yalnışlığa yol verilə bilər.

 

Spermioqrammada aşağıdakı parametrlər nəzərdən keçirilir: eakulyatın miqdarı, spermaların sayı, hərəkətlilik, PH, özlülük, hemalaun boyalı mikroskopik differensiasiya, iltihab və ya bakteriyaların mövcudluğunda əlavə olaraq baktereoloji müayinə.

 

Material: Toxum mayesi.


Material steril qabda götürülməli və laboratoriyaya 1 saatdan gec olmayaraq bədən temperaturu qorunmaqla çatdırılmalı və ya laboratoriyada toplanmalıdır. Müayinədən 4-5 gün öncə abstensiya vaxtı gpzlənilməlidir.

 

Norma:


Eakulyatın miqdarı: 2,5-5 ml


Spermaların ümumi sayı: 25-120 mln/ml


pH: 7,2-7,6


Rəngi: Bozumtul-ağ


Qoxusu: yeni şabalıd ətirli


Özlülük: Normal


Hərəkətlilik: Aktiv (60-90%), Zəif (10-15%), Hərəkətsiz (2-5%)


Aqqlütinasiya: (+)

 

Differensiasiya: Spermaların, deformasiya formalarının (baş, boyun və quyruq), spermiogenez hüceyrələrin %-lə ifadə olunmuş sayına, aqqlütinasiya qabiliyyətinə (+, ++, +++, ++++) bakteriyaların mövcudluğuna görə aparılır.
 
Qeyd: Əlavə müayinə olaraq euakulyatda fruktuzonın təyini məsləhət görülür. Həmçinin FSH, LH və testesteronun serumda yoxlanması əhəmiyyətli ola bilər.


Nomenklatura

 

Aspermiya  Eakulyat yoxdur  Nevrogen və ya mexaniki səbəblər ( retroperitoneal limfoadenoektomiya, şəkərli diabet, onurğa beyin arterial trombozu, dərman mənşəli.
Azoospermiya Müayinə materialında Spermatazoid yoxdur, spermatogenez hüceyrələri yoxdur.

Daşınma perturbasiyası: anadangəlmə (aplaziya, digeneziya, pH azalması, fruktoza azalmazı, iltihabi (epididimit) və yatrogen (vazektomiya). Xaya həcmi və FSH normada.

Produktiv perturbasiya: Xaya parenximası zədələnməsi, FSH adətən həmişə yüksəlmiş, adətən xaya həcmi kiçilmiş.

Astenozoospermiya 50%-dən az spermatozoidlər sürətli, proqressiv, düzxətli yertutan və 50%-dən az spermatozoidlər inert, duzxətli və ya qeyri-düz xətli yertutan.
Və ya 25%-dən az spermatazoidlər sürətli, düzxətli, proqressiv yertutan.
Hemospermiya Eakulyatda eritrositlər var. Qırmızımtıl rəng.
Hiperspermiya Eakulyatın miqdarı 6 ml-dən çoxdur.
Kritozoospermiya 1ml-də 1mln-dan az spermotozoid.
Nekrozoospermiya Hərəkətsiz (ölü) spermatazoidlərin miqdarının çoxluğu
OAT sindromu Oliqoastenoteratospermiya Yetərincə inkişaf etməmiş normal spermatozoidli Oliqozoospermiya
Oliqozoospermiya Spermatazoidlərin ümumi sayı 20 mln/ml-dən az
Polispermiya Spermatazoidlərin ümumi sayı 250 mln/ml-dən az
Parvispermiya Eakulyatın miqdarı 2ml-dən az Prostat vəzi xəstəlikləri, varikoz genişlənmə, emosionla stress, masturbasiya problemləri
Piospermiya Bakteriyalarla çirklənmiş eakulyat Kəskin prostatik vesikulit, pH >8
Teratozoospermiya Patoloji formaların sayı çoxdur, normal spermatazoidlər 30%-dən azdır.
Aqqlütinasiya  (+) zəif –tək-tək spermatazoidlər yapışıb
(++) orta- 50%-dək spermatazoidlər yapışıb, ancaq baş hissələrində
(+++) güclü- spermatazoidlər həm baş, həm də quyruq hissələrində yapışırlar
(++++) kütləvi- bütün spermatazoidlər yapışıb

Spermoqramma

...

Laboratoriya testləri / 1980 dəfə oxunub

Eakulyat


Sinonim: Spermoqramma

 

Spermoqamma Kişilərin nəsilartırma qabilliyyəti haqqında informativ xüsusiyyət daşıyır. Müayinənin nəticəsi ancaq eakulyatda spermatzoidlərin tamamən olmaması (azoospermiya) zamanı 100% dəqiqlik göstərir, digər hallarda 20% yalnışlığa yol verilə bilər.

 

Spermoqrammada aşağıdakı parametrlər nəzərdən keçirilir: eakulyatın miqdarı, spermaların sayı, hərəkətlilik, PH, özlülük, hemalaun boyalı mikroskopik differensiasiya, iltihab və ya bakteriyaların mövcudluğunda əlavə olaraq baktereoloji müayinə.

 

Material: Toxum mayesi.


Material steril qabda götürülməli və laboratoriyaya 1 saatdan gec olmayaraq bədən temperaturu qorunmaqla çatdırılmalı və ya laboratoriyada toplanmalıdır. Müayinədən 4-5 gün öncə abstensiya vaxtı gpzlənilməlidir.

Norma:
Eakulyatın miqdarı:
2,5-5 ml
Spermaların ümumi sayı: 25-120 mln/ml
pH: 7,2-7,6
Rəngi: Bozumtul-ağ
Qoxusu: yeni şabalıd ətirli
Özlülük: Normal
Hərəkətlilik: Aktiv (60-90%), Zəif (10-15%), Hərəkətsiz (2-5%)
Aqqlütinasiya: (+)

 

Differensiasiya: Spermaların, deformasiya formalarının (baş, boyun və quyruq), spermiogenez hüceyrələrin %-lə ifadə olunmuş sayına, aqqlütinasiya qabiliyyətinə (+, ++, +++, ++++) bakteriyaların mövcudluğuna görə aparılır.
 
Qeyd: Əlavə müayinə olaraq euakulyatda fruktuzonın təyini məsləhət görülür. Həmçinin FSH, LH və testesteronun serumda yoxlanması əhəmiyyətli ola bilər.


Nomenklatura

 

Aspermiya  Eakulyat yoxdur 

Nevrogen və ya mexaniki səbəblər ( retroperitoneal limfoadenoektomiya, şəkərli diabet, onurğa beyin arterial trombozu, dərman mənşəli.

Azoospermiya Müayinə materialında Spermatazoid yoxdur, spermatogenez hüceyrələri yoxdur.

Daşınma perturbasiyası: anadangəlmə (aplaziya, digeneziya, pH azalması, fruktoza azalmazı, iltihabi (epididimit) və yatrogen (vazektomiya). Xaya həcmi və FSH normada.

Produktiv perturbasiya: Xaya parenximası zədələnməsi, FSH adətən həmişə yüksəlmiş, adətən xaya həcmi kiçilmiş.

Astenozoospermiya

50%-dən az spermatozoidlər sürətli, proqressiv, düzxətli yertutan və 50%-dən az spermatozoidlər inert, duzxətli və ya qeyri-düz xətli yertutan.
Və ya
 25%-dən az spermatazoidlər sürətli, düzxətli, proqressiv yertutan.

Hemospermiya

Eakulyatda eritrositlər var. Qırmızımtıl rəng.

Hiperspermiya Eakulyatın miqdarı 6 ml-dən çoxdur.
Kritozoospermiya 1ml-də 1mln-dan az spermotozoid.
Nekrozoospermiya Hərəkətsiz (ölü) spermatazoidlərin miqdarının çoxluğu
OAT sindromu Oliqoastenoteratospermiya

Yetərincə inkişaf etməmiş normal spermatozoidli Oliqozoospermiya

Oliqozoospermiya Spermatazoidlərin ümumi sayı 20 mln/ml-dən az
Polispermiya Spermatazoidlərin ümumi sayı 250 mln/ml-dən az
Parvispermiya Eakulyatın miqdarı 2ml-dən az

Prostat vəzi xəstəlikləri, varikoz genişlənmə, emosionla stress, masturbasiya problemləri

Piospermiya

Bakteriyalarla çirklənmiş eakulyat

Kəskin prostatik vesikulit, pH >8
Teratozoospermiya

Patoloji formaların sayı çoxdur, normal spermatazoidlər 30%-dən azdır.

Aqqlütinasiya

(+) zəif –tək-tək spermatazoidlər yapışıb
(++) orta- 50%-dək spermatazoidlər yapışıb, ancaq baş hissələrində
(+++) güclü- spermatazoidlər həm baş, həm də quyruq hissələrində yapışırlar
(++++) kütləvi- bütün spermatazoidlər yapışıb

  

Eakulyat

...

Laboratoriya testləri / 855 dəfə oxunub

Prostat Spesifik Antigen /PSA/

PSA molekulyar çəkisi 30-34 kDalton olan qlikoproteindir. Prostat Spesifik Turş Fosfataza (PSP-Prostate Spesific acidic Posphatase) kimi prostat vəzi hüceyrələri tərəfindən sintez olunur və orqan spesifik tumormarker hesab olunur. PSA-nın prostat vəzi sekresiyasında konsentrasıyası plazmada olduğundan million dəfə çoxdur. Sağlam orqanizmdə PSA toxumplazmasının (seminalplasma) azalmasına xidmət edir. Hüceyrə stressə məruz qaldıqda ( iltihab, dağılma, manipulyasiya) PSA prostat vəzin bazal hüceyrə membranınını əhatə edən birləşdirici toxumadan penetrasiya edirç damar sisteminə daxil olur və plazma səviyyəsi yüksəlir.

Material: Serum

Vahid: ng/ml

Norma: 

30 yaşa-dək    <2

30 yaş-dan sonra <4

Treshold range  4,0-10,0
                 

Miqdarı artır: Prostat vəzi karsinoması, metastaz, Prostatit, Prostat vəzin infarktı, prostat vəzin kompressiyası (axacağın kataterizasiyası, sitoskopiya, axacaq çıxacağının obstruksiyası), xoşgedışli prostat hiperplaziyası. Həmçinin, qastrointestinal və hipernefroid karsinomata, leykoz, hepatik sellular karsinonata.

Kliniki əhəmiyyəti: Prostat vəzi karsinomasına şübhə olduqda, prostat vəzi karsinomasında və  prostat vəzi rezeksiyasından sonra radioterapiya, hormonal terapiyada alan şəxslərdə müalicəyə kontrol məqsədilə, prostatitdə əhəmiyyətlidir.

Qeyd: PSA qanda sərbəst və birləşmiş vəziyyətdə olur. Qanda ayrı-ayrılıqda və total şəkildə müayinə oluna bilər. 

PSA

...

Laboratoriya testləri / 1058 dəfə oxunub

Alfa-Amilaza / Diastaza (sidikdə) /


Bax: Pankreatik Alfa Amilaza; Diastaza

 

Polisaxaridlərin (Nişasta və Qlikogen) mono və disaxaridlərə (Maltoza, qlükoza) parçalanmasını katalizə edən hidrolitik fermentdir. Mədəaltivəz və tupurcək vəzləri tərəfindən sekresiya olunur. Normada qanda və sidikdə aşkarlanır. Alfa-amilazanın 2 izoenzimi mövcuddur: Pankreatik (P-tip) və tüpürcək vəziləri tərəfindən sintez olunan (S-tip). Qanda ümumi amilazanın 40%-i P, 60%-i S tip olduğu halda, sidikdə tapılan amialzanın 65%-i P tip olur. Həmçinin yumurtalıqlar, fallop boruları, qaraciyər, nazik və yoğun bağırsaqlar da çox az miqdarda alfa amilaza sintez edirlər. Alfa Amilizananın təyini pankreatik xəstəliklərdə spesifik hesab olunur.

 

Miqdarı artır: Kəskin pankreatit, Xronik pankreatitin kəskinləşməsi, Pankreas kistası, Exinokkok sisatsı, Pankreatik abses, Tüpürcək vəzi xəstəlikləri ( parotit, SVİNKA), diabetic ketoasidoz, yanıqlar, zəhərlənmə (Alkoqol, nikotin, Heroin, teofillin, parasetamol və s), Dərmanlarla əlaqədar ( Diuretik, estrogen, Sulfapiridin)

 

Miqdarı azalır: Pankreas çatışmazlığı, pankreatektomiya, Kəskin və xroniki hepatit, kəskin pankreatit (pankreonekroz), hamiləlik toksikozu.

 

Material:  Serum
Vahid: U/l
Norma: 28-100
 -Bir aylıq uşaqlarda yalnız ağız suyu amilazasına rast gəlinir. Serumda alfa-amilaza bir yaşın sonunda tapıla bilər.


Material: Sidik
Vahid: U/l
Norma:  460

 

Klinik əhəmiyyəti: Alfa Amilizananın təyini pankreatik xəstəliklərdə spesifik hesab olunur. Kəskin pankreatitlərdə fermentin qanda və sidikdə aktivliyi 10-30 dəfə yüksəlir. Prosesin 4-6cı saatlarında Hiperamilazemiya müşahidə olunur, 12-24 saata maksimuma çatır, sonra sürətlə enir və 2-6 cı günə normada olur. Qanda Alfa Amilazanın yüksəlmə dərəcəsi pankreatitin ağırlıq dərəcəsi ilə düzmütənasib olmaya bilər.


 Sidikdə amilaza (Diastaza) sutkalıq sidikdə təyin olunur. Bu residivləşən kəskin pankreatitlərdə xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.

 

Qeyd:  Qanda və sidikdə amilazanın yüksək konstentrasiyda tapılması əhəmiyyətli göstərici olsada, kəskin pankreo spesifik sayıla bilməz. Həmçinin bu yüksəlişin qısa müddətli ola biləcəyini nəzərə alaraq, daha dolğun məlumat əldə etməkdən ötrü qanda və sidikdə amilazanın miqdarını qanda və sidikdə kreatininin miqdarı ilə əlaqələndormək önəmlidir. (Amilaza qanda x Amilaza sidikdə / Kreatinin qanda x Kreatinin sidikdə = Amilza-Kreatinin indeksi ). Normada A-K indeksi 3-ə qədərdir. Yüksəlməsi P-amilazanın hesabına olarsa pankreatitinin, həm P, həm S amilazanın hesabına olarsa kəskin pankreatitin göstəricisidir.

 

Diastaza

...

Laboratoriya testləri / 1827 dəfə oxunub

Bax: Pankreatik Alfa Amilaza; Diastaza

 

Polisaxaridlərin (Nişasta və Qlikogen) mono və disaxaridlərə (Maltoza, qlükoza) parçalanmasını katalizə edən hidrolitik fermentdir. Mədəaltivəz və tupurcək vəzləri tərəfindən sekresiya olunur. Normada qanda və sidikdə aşkarlanır. Alfa-amilazanın 2 izoenzimi mövcuddur: Pankreatik (P-tip) və tüpürcək vəziləri tərəfindən sintez olunan (S-tip). Qanda ümumi amilazanın 40%-i P, 60%-i S tip olduğu halda, sidikdə tapılan amialzanın 65%-i P tip olur. Həmçinin yumurtalıqlar, fallop boruları, qaraciyər, nazik və yoğun bağırsaqlar da çox az miqdarda alfa amilaza sintez edirlər. Alfa Amilizananın təyini pankreatik xəstəliklərdə spesifik hesab olunur.

 

Miqdarı artır: Kəskin pankreatit, Xronik pankreatitin kəskinləşməsi, Pankreas kistası, Exinokkok sisatsı, Pankreatik abses, Tüpürcək vəzi xəstəlikləri ( parotit, SVİNKA), diabetic ketoasidoz, yanıqlar, zəhərlənmə (Alkoqol, nikotin, Heroin, teofillin, parasetamol və s), Dərmanlarla əlaqədar ( Diuretik, estrogen, Sulfapiridin)

 

Miqdarı azalır: Pankreas çatışmazlığı, pankreatektomiya, Kəskin və xroniki hepatit, kəskin pankreatit (pankreonekroz), hamiləlik toksikozu.

 

Material:  Serum


 Vahid: U/l


Norma: 28-100


 Bir aylıq uşaqlarda yalnız ağız suyu amilazasına rast gəlinir. Serumda alfa-amilaza bir yaşın sonunda tapıla bilər.


Material: Sidik


Vahid: U/l


Norma:  460

 

Klinik əhəmiyyəti: Alfa Amilizananın təyini pankreatik xəstəliklərdə spesifik hesab olunur. Kəskin pankreatitlərdə fermentin qanda və sidikdə aktivliyi 10-30 dəfə yüksəlir. Prosesin 4-6cı saatlarında Hiperamilazemiya müşahidə olunur, 12-24 saata maksimuma çatır, sonra sürətlə enir və 2-6 cı günə normada olur. Qanda Alfa Amilazanın yüksəlmə dərəcəsi pankreatitin ağırlıq dərəcəsi ilə düzmütənasib olmaya bilər. 


Sidikdə amilaza (Diastaza) sutkalıq sidikdə təyin olunur. Bu residivləşən kəskin pankreatitlərdə xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.

 

Qeyd:  Qanda və sidikdə amilazanın yüksək konstentrasiyda tapılması əhəmiyyətli göstərici olsada, kəskin pankreo spesifik sayıla bilməz. Həmçinin bu yüksəlişin qısa müddətli ola biləcəyini nəzərə alaraq, daha dolğun məlumat əldə etməkdən ötrü qanda və sidikdə amilazanın miqdarını qanda və sidikdə kreatininin miqdarı ilə əlaqələndormək önəmlidir. (Amilaza qanda x Amilaza sidikdə / Kreatinin qanda x Kreatinin sidikdə = Amilza-Kreatinin indeksi ). Normada A-K indeksi 3-ə qədərdir. Yüksəlməsi P-amilazanın hesabına olarsa pankreatitinin, həm P, həm S amilazanın hesabına olarsa kəskin pankreatitin göstəricisidir.

 

Alfa-Amilaza / Diastaza (sidikdə) /

...

Laboratoriya testləri / 4612 dəfə oxunub

Aspartat Amino Transferaza /ASAT/
Sinonim: Glutamic-oxaoacetic transaminase (GOT)

ASAT- Amin qrupunu Aspargin amin turşusundan alfa-keta qlütar turşusuna katalizə edən fermentdir.  Ürək  əzələsi, qaraciyər, və skelet əzələlərində geniş yayılmışdır.  Həmçinin Böyrək, mədəaltı vəzi, agciyər v s rast gəlinir. Mİtoxondrial və sitoplazmatik izofermentləri mövcuddur. 30%-i stoplazmada, 70-%-i mitoxondrilərdə toplanır.  Fermentin qanda normadan yüksək  tapılması hüceyrə strukturunun dəyişilməsi və  ya zədələnməsini göstərir.

Miqdarı artır: Miokard infarktı, Stenokardiyanın ilk sutkası, Kəskin virus hepatitləri (400- 1000 U.l). Kəskin revmokardit, Agciyər arteriyasının trombozu, Skelet azələrinin travması, Miopatiya, Kəskin pakreatit, Xolestaz

Miqdarı azalır: Qaraciyərin dağılması, Vitamin B6 defisiti

Material: Serum
    Vahid:  U/l
  Norma:  Kişi         10-50
               Qadın        10-35
               Uşaq

Klinik əhəmiyyəti: Miokard infarktidan 6-8 saat sonra  ASAT-in qanda miqdarı  yüksəlməyə başlayır, 24-36 saat ərzində maksimal həddə çatır, 5-6-ci günə normal miqdara enir. Ürək xəstəliklərində miqdari 2-20 dəfə yüksələ bilər.

Qeyd:  ASAT və ALAT-  ın qanda eyni zamanda təyin edilməsi patoloji prosesin lokalizasiyası və dərinliyi haqqında informasiya daşıdğından daha cox klinik əhəmiyyət kəsb edir. Belə ki, normada ASAT/ALAT nisbəti ( Ritis Əmsalı)1,33-dir. Ürək xəstəliklərində bu nisbətin yüksəlməsi, qaraciyər xəstəliklərində isə kiçilməsi müşahidə olunur.

 

 

 

ASAT

...

Laboratoriya testləri / 1577 dəfə oxunub

Sinonim: Glutamic-pyruvic transaminase (GPT)

 

 

ALAT- Amin qrupunu Alanin amin turşusundan alfa-keta qlütar turşusuna katalizə edən fermentdir. Qaraciyər, ürək  və skelet əzələlərində geniş yayılmışdır. Az miqdarda mədəaltı vəz, dalaq və ağciyərlərdə mövcuddur. Ürək əzələsində miqdarı ASAT –la müqayisədə olduqca azdır. Qaraciyər hüceyrələrində yüksək konsentrasiyalarda mövcudluguna gorə ALAT qaraciyər – spesifik enzim hesab olunur. Bu qaraciyər xəstəliklərinin təsdiqlənməsində xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Qadınlarda fermentin aktivliyi kişilərə nisbətən aşağıdır.

 

Miqdarı artır:  Virus hepatitləri ( Sarılıq üzə çıxanadək 1000 U/l qədər), xronik persistəedici hepatitlər (50-90 U/l), Xronik aktiv hepatitlər (100 U/l dən yüksək), qaraciyər sirrozu (50-100 U/l),  obstruktiv sarılıq, qaraciyər zəhərlənməsi, qaraciyər koması ( 150000 U/l), qaraciyər şiş və metastazları, xolesistit, xolanangit, leptospiroz, infeksiyon mononukleoz, pankreattit, ürək çatışmazlığı, porfiriya, ağır yanıqlar, Miozit, Miodistrofiya, Xroniki alkoqolizm.

 

Miqdarı azalır:  Qaraciyərin agır zədələnmələrində ( massiv nekroz, ağır sirroz),Vitamin B6 çatışmazlığı.

 

Material: serum


Vahid: U/l


Norma: 

Kişi           10-50

Qadın        10-35
Uşaq

 

 

Klinik əhəmiyyəti: Kəskin virus hepati A zamanı ALAT və ASAT sarılığın yaranmasından 10-15 gün əvvəl, Hepatit B zamanı isə bir neçə həftə öncə yüksəlməyə başlayır. Virus hepatitlərinin tipik gedişlərində xəstəliyin 2-ci, 3-cü həftələrində ALAT maksimum həddə çatır. Xəstəliyin xoş gedişatında 30-40 sutka sonra ALAT-ın, 25-35 sutka sonra ASAT-ın aktivliyi normallaşır. Bu fermentlərin aktivliyinin daha uzun müddət yüksək olması  xəstəliyin xronikiləşməsinin, həmçinin təkrari və ya proqressiv artışlar yeni nekroz və ya residivin göstəricisidir.


Qaraciyərin ağır zədələnmələrində fermentin qanda miqdarınn azalması və ya artmaması ALAT sintez edən hüceyrələrin sayının azalması ilə əlaqədardır.

 

Qeyd:  ASAT və ALAT-ın qanda eyni zamanda təyin edilməsi patoloji prosesin lokalizasiyası və dərinliyi haqqında informasiya daşıdığından daha çox klinik əhəmiyyət kəsb edir. Belə ki, normada ASAT/ALAT nisbəti ( Ritis Əmsalı)1,33-dir. Ürək xəstəliklərində bu nisbətin yüksəlməsi, qaraciyər xəstəliklərində isə kiçilməsi müşahidə olunur.

 

 

 

Alanin Amino Transferaza /ALAT/

...

Laboratoriya testləri / 3864 dəfə oxunub