Bütün məqalələr

Ultras?s dedikd?, insan?n e?id? bil?c?yi tezlikd?n y?ks?k tezlikli s?s dal?alar? ba?a d???l?r. Bizim orqanizmimizd? bu dal?alar s?m?k, ?z?l?, orqanlar yaxud qan damarlar? kimi mane?l?r? rast g?lir. Bundan da tibbi diaqnostikada istifad? olunur.

H?r bir toxuma, n?v v? x?susiyy?tl?rind?n, el?c? d? orqanizmd? d?rinliyind?n as?l? olaraq bu dal?alar? f?rqli ??kild? geri qaytar?r. Tibbd? istifad? Ultras?s aparat?nda  bu ?oxsayl? s?sl?r q?buledici t?r?find?n q?bul edilir. G?nd?ril?n v? q?bul olunan s?s dal?alar? aras?ndak? zaman f?rqin? ?sas?n komp?ter t?svir ?m?l? g?tirir.

Ultras?s ??kli h?kim? m?ayin? olunan orqan?n ?l??l?ri, forma v? strukturu haqq?nda m?hakim? y?r?tm?y? imkan verir. Qaaciy?r, dalaq, ?r?k, b?yr?k v? dig?r orqanlar, el?c? d?, qan damarlar?nda v? ?z?l? kimi yum?aq toxumalarda ba? ver?n d?yi?iklikl?r t?svir oluna bilir. Tibbi dild? ultras?sl? m?ayin? Sonoqrafiya da adland?r?l?r.

X?susi ultras?s aparatlar? vasit?sil? (Doppler-Sonoqrafiya) damarlarda. El?c? d? ?r?kd? mayel?rin h?r?k?t s?r?ti ?trafl? ?yr?nil? bil?r. Bu zaman s?s dal?alar? qan damarlar?nda h?r?k?t ed?n q?rm?z? qan cisimcikl?rin? d?yit v? onlar?n h?r?k?ti analiz olunur.

Ultras?s m?ayin?si nec? apar?l?r?

X?st? bir qayda olaraq m?ayin? ?arpay?s?nda (ku?etka) uzan?r. H?kim ultras?s q?buledicisini b?d?nin m?ayin? etm?k ist?diyi hiss?si ?z?rind? g?zdirir.

Hava – s?s ?t?rm?y? mane olur v? t?svirin al?nmas?n? m?mk?ns?z edir. Bunun ???n d?, vasit?siz m?ayin? v? havas?z kontakt? t?min etm?k ???n d?ri v? ultras?s q?buledicisi aras?nda qel istifad? olunur.
 
Ultras?sl? m?ayin? z?r?rlidirmi?

He? bir z?r?rli ??a g?nd?rilm?diyi ???n ultras?sl? m?ayin? z?r?rsizdir. El?c? d? allergik reaksiya t?r?d? bil?c?k kontrast madd? istifad? olunmur.

M?ayin? tam a?r?s?zd?r. Haz?rda ana b?tnind? olan k?rp?l?rin m?ayin?si zaman? d?lyan? mayey? g?nd?ril?n ultras?s dal?alar?n?n k?rp? ???n stress faktor (yaxud h?r hans? bir z?r?li faktor) rolunu oynamas?n?n m?mk?nl?y? bar?d? m?zakir?l?r apar?l?r. Lakin bu n?z?riyy? indiy? q?d?r t?sdiq olunmay?b. El?c? d? n?z?r? almaq laz?md?r ki, bu m?ayin? metodu hamil? qad?nlar?n erk?n m?ayin?sind? hans? ?st?l?kl?ri g?tirib.

Bununla bel?, Sonoqrafiya h?r ?eyd?n ?nc? hamil?likd? v? dig?r tibbi rasional v? z?ruri m?ayin?l?rd? m?hdudla?d?r?lmal?d?r.

Ultras?sl? m?ayin?nin m?sb?t v? m?nfi c?h?tl?ri hans?lard?r?

Ulras?s m?ayin?si say?sind? bir ?ox orqanlar q?sa m?dd?td? m?ayin? oluna bilir. M?ayin? ?ziyy?tsiz, risksiz, eyni zamanda tamamlay?c? v? ayd?nla?d?r?c? xarakterd?dir. Bundan ?lav? m?daxil? t?hl?k?siz v? a?r?s?zd?r.

M?ayin?nin s?lisliyi m?ayin? ed?nin t?cr?b?sind?n v? ??raitd?n y?ks?k d?r?c?d? as?l?d?r. ?g?r x?st? art?q ??kilidirs? qal?n d?rialt? piy t?b?q?si m??ahid?ni ??tinl??dirir, bel? ki ultras?s bu qat? ke?? bilmir. ?ox tez-tez qarn?n ultras?s m?ayn?si bir ?ox s?b?bl?rd?n m?mk?ns?z olur.

Transezofaqial Exokardioqrafiya n?dir?

“Trans” – “i??risind?n, vasit?sil?”, “?sophagus” – “Qida borusu”, “Exokardioqrafiya” is? “?r?yin ultras?s vasit?sil? m?ayin?si” m?nas?n? verir. Transezofaqial Exokardioqrafiya (TEE) – Sonoqrafiyan?n x?susi bir formas? olub, ?r?yin qida borusundan ultras?sl? m?ayin?si dem?kdir.

Qastroskopiyada oldu?u kimi, h?kim ultras?sin elastik zondunu qida borusuna yeridir. Bu ?sulun ?st?nl?y? ondad?r ki, ultras?sin q?buledicisi ?r?yin bilavasit? yan?nda yerl??ir. Bel? v?ziyy?t dig?r toxumalar, m?s?l?n qab?r?alar, a?ciy?r toxumas? mane olmadan ?r?k v? aortan?n ultras?sl? t?svirini alma?a imkan verir. H?r ?eyd?n ?nc? ?r?k qapaqc?qlar? v? ke??c?k (преддверия) bu ?sulla daha yax?? t?svir olunur. Qapaqc?q q?surlar?, qulaqc?qlardak? qan laxtalar? yaxud ke??c?yin ?i?l?ri asanl?qla a?kar oluna bil?r. Eyni zamanda s?ni qapaqc?qlar?n funksiyas? da izl?nil? bil?r.

M?ayin?y? 3-4 saat qalm?? x?st? he? bir ?ey yem?m?li v? i?m?m?liir, ??nki bu m?ayin? vaxt? m?d? m?ht?viyyat?n? qusma ba? ver? bil?r. M?ayi?d?n ?nc? q?rtlaq yerli keyidici il? keyl??dirilir. Bundan ?lav? x?st?y? sakitl??dirici iyn? vurulur.

Ultras?s m?ayin?l?rind? hans? a??rla?malar rast g?lin? bil?r?

Adi d?ri ?z?rind?n ultras?s m?ayin?si zaman? bir qayda olaraq he? bir a??rla?ma m??ahid? olunmur.

El?c? d?, ?r?yin qida borusundan ultras?s m?ayin?si rutin bir prosesdir. Yaln?z nadir hallarda q?rtlaq keyidicisin? qar?? artm?? h?ssasl?q yaxud z?d?l?nmi? di?l?rin s?nmas?, ?r?k ritminin pozulmas?, yaxud qida borusunun, q?rtlaq v? traxeyan?n z?d?l?nm?si m??ahid? oluna bil?r, x?sus?n d? bu orqan v? strukturlar ?vv?lc?d?n z?d?l?nmi?dirs?.

Q?rtla??n yerli keyidilm?sind?n yaxud q?sa narkozdan yaln?z iki saat sonra yem?k v? i?m?k olar. ?g?r sakitl??dirici yaxud a?r?k?sici vasit? istifad? olunmu?sa 24 saat m?dd?tind? ma??n s?rm?y? icaz? verilmir.
 
Hamil?lik vaxt? utras?s m?ayin?si nec? apar?l?r?

Hamil?liyin erk?n d?vrl?rind? (12-ci h?ft?y? q?d?r) h?kim daha yax?? n?tic?ni Vaginal Sonoqrafiya vasit?sil? ala bilir. M?ayin? ginekoloji m?ayin?l?r kimi apar?l?r. Bu zaman h?kim ultras?s q?buledicisini u?aql?q yoluna daxil edir. Embrionun ?l??s? bir ne?? millimetr olduqda bel?, o ekranda yax?? t?svir olunur.

Hamil?liyin daha sonrak? m?rh?l?l?rind? ultras?s m?ayin?si qar?n ?z?rind?n apar?l?r. Bu zaman hamil? qad?n beli ?st? daha rahat v?ziyy?td? uzan?r. Qar?n ?z?rin? az miqdarda qel s?rt?l?r. Bundan sonra h?kim d?l v? cifti tapana q?d?r ultras?s q?buledicisi qar?n ?z?rind? h?r?k?t etdirilir. Hamil? qad?n m?ayin?ni v? k?rp?nin h?r?k?tini ekranda izl?y? bil?r.

Ultras?s m?ayin?si k?rp?nin inki?af?na n?zar?t, do?um vaxt?n?n t?yini v? d?l?n v?ziyy?tin? n?zar?t ???n istifad? olunur. Bundan ba?qa o anomaliya v? u?a??n anormal inki?af?n?n erk?n diaqnostikas? m?qs?dil? d? istifad? olunur.

Hamil?liyin 26-c? h?ft?sind?, x?susi hallarda is? daha erk?n d?l?n b?y?m?sind? qeyri adilik m??ahid? olundu?u zaman Doppler-Sonoqrafiyan?n apar?lmas? m?qs?d?uy?un ola bil?r. Bu zaman g?b?k ciy?si damarlar?da, z?ruri hallarda is? k?rp?nin beyin damarlar?nda qan t?chizat? m?ayin? oluna bilir. Doppler m?ayin?si k?rp?nin qanla nec? t?chiz olunmas? haqq?nda m?lumat verir.

Hamil?liyin diaqnostikas?nda 3 ultras?s m?ayin?si (hamil?liyin 12-, 24- v? 36-c? h?ft?l?rind?) t?vsiyy? olunur. Yaln?z d?ld? yaxud anada qeyri-adi hal rast g?lindikd? ?lav? ultras?s m?ayin?si apar?lmal?d?r.

Ultrasəs

...

Müayinə üsulları / 1673 dəfə oxunub

Burunun müayinəsi (Rinoskopiya) zamanı həkim və xəstə üzbəüz oturur. Həkim bir əli ilə xəstənin başını tutur və onu düzgün istiqamətə yönləndirir. Bu zaman boyun bir az arxaya bükülür. Digər əli ilə həkim burun güzgüsünü burun dəliklərinə daxil edir. Burun güzgüsü qıfabənzər ucu olan maşa formalı alətdir, önə doğru hərəkət etdirdikdə aralanır. İşıq mənbəyinin və güzgünün köməyi ilə bütün burun boşluğu və ön burun-göz yaşı axacaqları müşahidə olunur.

Əgər qan, qartmaq yaxud selik görmə sahəsini tutrsa onlar pambıqlı çubuqla ehtiyatla təmizlənir yaxud sorulur. Yüngül iltihabi dəyişikliklərdə material götürülür və laboratoriyada müayinə olunur. Əgər selikli qişa çox şişkinləşmişsə bu zaman şişi yatırdan aerozoldan istifadə olunur.

Əgər təqribən 7.5 sm uzunluğunda burun-göz yaşı axacaqlarının arxa hissəsinə baxmaq tələb olunarsa həkim burun endoskopundan istifadə edir. Bu alət işıq mənbəyi birləşdirilmiş hərəkətsiz, yaxud elastik borudan, arxa ucunda isə optik hissədən ibarətdir. Aləti daxil etməzdən öncə burun selikli qişası aerozolla keyidilir. Ola bilsin ki, müayinə zamanı burun-göz yaşı axacağının keçiriciliyi nazik sorucu kateterlə yoxlanılsın.

Həkim udlaqda olan burun-göz yaşı axacaqlarının arxa dəliyini müayinə etmək üçün ağız boşluğundan əyilmiş güzgü daxil edir (Arxa Rinoskopiya).

Burunun müayinəsi nə üçün aparılır?

Rinoskopiya, qulaqların müayinəsi (Otoskopiya) və ağız boşluğuna baxış kimi Otolarinqoloqun standart müayinələrinə aiddir. LOR həkiminə demək olar ki hər bir müraciətdə burunun güzgü ilə müayinəsi aparılır. Belə ki, bu zaman burunun ön hissəsinin bütün xəstəlikləri asanlıqla aşkar oluna bilər. Əgər heç bir ağır xəstəlik yoxdursa həkim eybəcərlik yaxud yeni törəməni aşkar edə bilər.

Əgər xəstəlik burnun arxa hissəsinə yayılmışsa və bayırdan görmək mümkün deyilsə burun endoskopu istifadə olunur. Yad cisim, qanaxma mənbəyi yaxud şüş olduqda bu müayinəni aparmaq mümkün deyil. Eləcə də, burunətrafı ciblərin axacaqları və burun-göz yaşı kanalının axacağının bu üsulla yaxşı müayin oluna bilir.

Burunun müayinəsi hansı risk meydana çıxır?

Rinoskopiya bir qayda olaraq ağrısız və təhlükəsizdir. Burun güzgüsü bir neçə ölçüdə mövcuddur və həkim hər bir buruna uyğun gələnini seçir. Burun güzgüsünün açılması zamanı həkim həssas olan burun çəpərinin zdələnməməsinə xüsusi diqqət yetirir. Əgər müayinə ağrılı olarsa keyidici aerozoldan istifadə olunur.

Xəstələr hərəkətsiz endoskopun buruna daxil edilməsini çox vaxt  xoşlamırlar. Bəzən həkim bu müayinədən öncə burun selikli qişasıı aerozolla keyidir.

 

Rinoskopiya

...

Müayinə üsulları / 1242 dəfə oxunub

Qulaqların müayinəsi necə aparılır?

Qulaqların müayinəsi (Otoskopiya) – qulaq keçəcəyinin və təbil pərdəsinin optik müayinəsidir. Bu zaman əvvəlcə həkim qulaq qıfının köməyi ilə qulağın təbii əyriliklərini aradan qaldırmalıdır.  Işığı toplamaqla o artıq xarici qulaq keçəcəyini və təbil pərdəsini müayinə edə bilər. Otoskop – 3 hissədən ibarət alətdir: işıq mənbəyi, lupa və dəyişdirilən qulaq qıfı. Qulaq Mikroskopu qulaq keçəcəyində və təbil pərdəsində olan dəyişiklikləri böyüdülmüş formada müşahidə etməyə imkan verir.

Otoskopiya zamanı həkim nə görə bilər?

Otoskop vasitəsilə həkim eşitmə yolunu təbil pərdəsinə qədər görə bilir, hansı ki orta qulaqla sərhəddi əmələ gətirir. Adətən təbil pərdəsi hamar, parlaq və ağdır. Eşitmə yolunda yaxud təbil pərdəsində qızartı, şişlər və maye yaxud irinli yığıntı iltihaba dəlalət edir və otoskopla asanlıqla aşkarlana bilir. Eləcə də təbil pərdəsinin tamlığının pozulması (perforasiyası) da bu yolla aşkarlana bilər.

Təbil pərdəsinin girdələşməsi, yaxud təbil pərdəsinin arxasında orta qulaqda maye toplanması orta qulaqda iltihab, yaxud təbil pərdəsində patoloji prosesin əlamətləridir.

Bəzən xarici qulaq keçəcəyində yad cisim yaxud yağlı yığıntı eşitmənin pozulmasına, yaxud itməsinə səbəb oila bilər. Bunlar müayinə zamanı aşkarlana və sonra asanlıqla xaric oluna bilər.

Qulaqların müayinəsi ağrılıdırmı?

Təbil pərdəsinin yaxud xarici qulaq keçəcəyinin iltihabında xüsusilə uşaqlar müayinəni xoşagəlməz və ağrılı qarşılayır, belə ki, bu zaman artıq qulaqla təmas və qulaq seyvanına müdaxilə ağrılı olur.

Otoskopiya

...

Müayinə üsulları / 1217 dəfə oxunub

Rentgen müayinəsi radioloji müayinə üsullarına aiddir, hansı ki, bədən toxumaları (məs, sümük, əzələlər) rüntgen şüaları ilə şüalandırılır. Bunun köməyi ilə həkim daxili orqan və strukturların təsirini əldə edir və onlardakı dəyişiklikləri, məs, sümük sınıqlarını aşkar edə bilir.

Xəstə, bədənin müayinə olunan hissəsindən asılı olaraq rentgen aparatı qaşısında ayaqüstə yaxud uzanmış vəziyyət alır. Bədənin həssas hissələri rentgen şüalanmasında qurğuşun örtüklərlə qorunur.
Xəstə rentgenoqram zamanı hər bir hərəkətdən çəkinməlidir, çünki bu rentgenoqramda həssaslığın pozulmasına səbəb ola bilər.

Rentgenoqram necə meydana gəlir?

Rentgen şüaları bədənə düşür. Bu zaman şüalanan toxumaların sıxlığından asılı olaraq müxtəlif dərəcədə zəifləyir. Sümüklərdə əks olunma əzələ yaxud daxili orqanlara görə nəzərəçarpacaq dərəcədə yüksəkdir. Yəni, sümüklər rentgenoqramda daha yaxşı təsvir olunur və dəyişiklikləri digər orqanlara görə daha yaxşı aşkar etmək mümkündür.

Bədəndən keçən şüa dəstəsi rentgen aparatının qəbuledici hissəsinə düşür. Bu hissə əksər hallarda gücləndirici folqa ilə birlikdə qara rəngli, rentgen şüalarının təsiri ilə rəngini dəyiən plyonkadır. Şüaları tam keçirən toxumalar, məsələn ağciyərlər, adi rentgenoqramda qara rəngdə alınır. Sümüklər əksinə olaraq açıq rəngli görünür, belə ki, rentgen şüaları sümüklərdə yüksək dərəcədə zəifləyir. Həkimlər rentgenoqramın açıq hissələri haqqında “tündləşmə”, tünd hissələri haqqında isə “açıqlaşma” kimi danışırlar.

Hansı rentgenoloji üsullar mövcuddur?

Aşağıdakı rentgenoloji  üsullar tibbdə istifadə olunur:
  - Boş rentgen müayinəsi – buraya Rentgen aparatı ilə kontrast maddə istifadə olunmadan aparılan bütün müayinələr aiddir. Məsələn: sümüklərin, döş qəfəsinin, qarın boşluğunun rentgenoqrafiyası boş müayinələrə aiddir.
  - Rentgen Kontrast müayinə - bu üsulda rentgen şüalarını keçirməyən kontrast maddə istifadə olunur. Bü üsulla oxşar sıxlıqlı qonşu toxumaları rentgenoqramda daha yaxşı fərqləndirmək olur. Kontrast maddə daha çox mədə-bağırsaq traktının, sidik yollarının və damarların (Angioqrafiya) müayinəsində istifadə olunur.
  - Funksional müayinə - bu müayinə də həmçinin çox tez-tez kontrast maddənin istifadəsi ilə aparılır. Bu yolla həkim boşluqlu orqanlarn tamlığı və xüsusiyyətləri haqqında yaxşı məlumat ala bilər.
  - Dəstəkli müayinə - bu rentgenodiaqnostik üsulu daha çox yuxarı topuq zədələnmələrində istifadə olunur. Bu zaman 2 rentgenoqram çəkilir. İlk şəkil oynağın sakitlik vəziyyətində çəkilir. Ikinci şəkil isə bükülmüş vəziyyətdə çəkilir. Bitişmələrin zədələnməsini şəkilləri müqayisə etdikdə aşkar etmək mümkündür.
  - Rentgenoskopiya - normal müayinənin əksinə olaraq burada ayrıca, statik şəkil çəkilmir, dinamik rentgenoqram seriyası çəkilir. Bu üsul daha çox ürək koronar damarlarının təsvirini almaq üçün (Koronarangioqrafiya) ürək zondunu yeritmək və sümük ştiflərini vurmaq üçün istifadə olunur. Bu üsulda şüalanma müvafiq olaraq yüsəkdir və həkim şüalanma vaxtını mümkün qədər məhdudlaşdırmağa çalışır.

Rentgenoloji müayinə hansı riskləri daşıyır?
Bütün rentgenoloji müayinələr üçün ümumi olan bir şey var: onlar müayinə olunan orqanizmin ionlaşdırıcı şüalarla yüklənməsi ilə müşayiət olunur. Lakin bu, müasir texnologiya və radiasion qoruyucu vasitələrin köməyi ilə mümkün qədər azaldılır.
Rentgen şüalarının zərərli təsiri istisna oluna bilməz. Lakin elmi əsaslandırılmış xəstələrin tam təhlükəsiz şüalanmaya məruz qala biləcəyi sərhəd yoxdur.
Hamiləlik zamanı şüalanma xüsusilə doğulacaq körpə üçün təhlükəlidir. Buna görə də, hamiləliyin ilk 3 ayı müddətində (eləcə də artıq menstruasiyanın kəsilməsindən sonra) mümkün qədər rentgenoloji müayinədən imtina etmək lazmdır. Bu yalnız tibbi mütləq və təxirəsalınmaz göstəriş olduqda aparılmalıdır.

Kontrast riski

Rentgenokontrast maddənin qəbulu zamanı bu maddəyə qarşı artmış həssaslıq müşahidə oluna bilər ki, bu da yüngül hallarda ürəkbulanma və qusma ilə müşayiət olunur. Daha pis halda təngnəfəslik və səpgi rast gəlinə bilər. Nadir hallarda isə kontrast maddəyə qarşı allergik reaksiya həyati təhlükəli ola bilər və intensiv terapiyatələb edə bilər.

Qalxanabəzər vəzin funksiyası artmış olan insanlar yodla zəngin kontrast maddə qəbul etməzdən əvəl xususi dərman qəbul etməlidirlər. Kontrast maddənin tərkibindəki yod qalxanabənzər vəzidə maddələr mübadiləsinə mane ola bilər və həyati təhlükəli krizə səbəb ola bilər.

Böyrəklərin funksiyası məhdudlaşmış olan insanlar üçün rentgenokontrast maddənin xüsusi həddi müəyyən olunmuşdur.

Rentgen pasportu

Hər bir rentgenoloji müayinə zamanı aparılma tarixi və şüalanma dozası xəstənin rentgen pasportunda qeyd olunmalıdır. Bu yolla əvvəllər aparılmış rentgenoloji müayinələrdə istifadə olunan şüa dozasına nəzarət təmin olunur.

Bundan əlavə hər bir xəstə lüzumsuz rentgenoloji müayinəyə məruz qalmamaq üçün rentgenoqramlarını saxlamalıdır, məsələn həkimin dəyişməsi və yaxud xəstə yerinin dəyişməsi zamanı.

Rentgen

...

Müayinə üsulları / 3586 dəfə oxunub

Qırtlaq nəfəs borusunun girişində yerləşir. O, əzələlərlə əhatə olunan qığırdaq əsasdan ibarətdir və daxildən selikli qişa ilə örtülmüşdür. Sas büküşlərinin hərəkəti sayəsində bu orqan bizim səsimizin əsas tonunu formalaşdırır.

Qırtlaqda 3 hissə ayırd edili: Səsyarığı üstü – burada qırtlaq girəcəyi və qırtlaq qapağı qığırdağı yerləşir, səs büküşlərinin olduğu səs yarığı nahiyəsi və səs büküşlərindən aşağıda səs yarığı altı nahiyə. Hər üç nahiyə larinqoskopiya ilə müayinə oluna bilər.

Bunun üçün həkim selikli qişada olan dəyişikliklərə və səs büküşlərinin hərəkətinə baxır. Larinqoskopiyanın 4 üsulu ayırd edilir:
  - Güzgü vasitəsilə dolayı larinqoskopiya
  - Lupa ilə Larinqoskopiya
  - Elastik Rino-Farinqo-Larinqoskopiya
  - Birbaşa mikro-larinqoskopiya
Qırtlaq xəstəliklərində əsas simptom xırıltıdır. Səs pozğunluqları ilə yanaşı ağrı, uzun müddət davam edən öskürəyə səbəb olan yığıntı yaxud yad cisim hissiyyatı qırtlaq müayinəsinin aparılmasına göstərişdir.

Larinqoskopiya necə aparılır?

Stomatoloqların alətlərinə bənzəyən Larinqoskop vasitəsilə dolayı larinqoskopiya Qulaq-Burun-Boğaz Xəstəliklərinin əsas müayinə müayinə üsuludur. Xəstə ağzını açır və dilini çıxarır. Həkim ehtiyatla bir əli ilə xəstənin dilini tutur. Digər əli ilə kiçik əyilmiş güzgünü dilin arxasına daxil edir. Qırtlağın şəkli güzgüdə əks olunur.

Lupa ilə Larinqoskopiyada lupa – üzərində işıq mənbəyi və optik sistem olan çeçələ barmaq yoğunluğunda dəmir alət udlağın arxa divarına qədər ağız boşluğuna yeridilir. Bununla həkim qırtlağı müayinə edə bilər. Lupa çox yaxşı görüş sahəsi yaradır və bu həmçinin səs diaqnostikasında (Straboskopiya) da istifadə olunur, belə ki səs büküşlərinin zərif titrəyişləri adi gözlə görünmür.

Rino-farinqo-larinqoskopiyada endoskopun nazik borusu burun-udlaqdan qırtlağa qədər yeridilir. O, xüsusi optik sistemə malikdir və bu həkimə qırtlağa baxmağa imkan verir. Əgər qırtlağın güzgü, yaxud lupa ilə müayinəsi mümkünsüzdürsə elastik-Rinofarinqo-Larinqoskopiya dövrəyə girir.

Birbaşa mikro-larinqoskopiya həm diaqnostik məqsədlə, həm də qırtlaq əməliyyatlarında müalicəvi məqsədlərlə istifadə oluna bilər. Bu, xəstənin narkoz vəziyyətində aparılır, xəstə yatır, baş biraz arxaya əyilmiş olur. Həkim boş metallik borunu qırtlağa qədər, yaxud səs büküşlərinə qədər yeridilir və xüsusi tutucu ilə fiksə olunur. Birləşdirilmiş mikroskop böyüdülmüş vəziyyətdə birbaşa müşahidəyə imkan verir. Xüsusi alətlərlə qırtlaqda əməliyyatlar da aparıla bilər (məs. Polipin çıxarılması, nümunənin götürülməsi, şişlərin çıxarılması).

Larinqoskopiyada hansı risklər var?

Dolayı -, lupa- və Rinofarinqo-larinqoskopiya bir qayda olaraq sadə, zərərsizdir. Yalnız ciddi qıcıqlanma müayinəni çətinləşdirə bilər.  Aerozolların da istifadəsi bunun qarşısını ala bilər.

Birbaşa miko-larinqoskopiya əksər hallarda Qulaq-Burun-Boğaz Xəstəliklərində istifadə olunur. Hər bir müayinə üsulu yaxud əməliyyat kimi o da müəyyən risk daşıyır ki, bunları da həkim əməliyyatdan öncə xəstəyə izah edir.

Xüsusi risk – dişlərin zədələnməsi, dilin hərəkətliliyinin pozulması, udlaq nahiyəsində pozğunluq hissiyyatı, xırıltı, eləcə də çox nadir hallarda şiş səbəbli qısamüddətli tənəffüsün çətinləşməsi

 

Larinqoskopiya

...

Müayinə üsulları / 2022 dəfə oxunub

Q?saca olaraq Qastroskopiya dedikd? qida borusunun, m?d?nin v? onikibarmaq ba??rsa??n m?ayin?si n?z?rd? tutulur. Bel?likl? tam olaraq “Ezofaqo-Qastro-Duodenoskopiya” kimi d? stifad? olunur.

Qastroskopiya zaman? a??zdan daxil edil?n elastik borulu al?t (endoskop) vasit?sil? m?d? v? onikibarmaq ba??rsaq m??ahid? edilir (endoskopiya).M?ayin? anmbulator olaraq, ?ks?r hallarda daxili x?st?likl?rl? m???ul olan  m?ayin?xanalarda, yaxud da Qastroenterologiya (M?d?-ba??rsaq x?st?likl?ri) il? m???ul olan h?kimin yan?nda, el?c? d? x?st?xanalarda stasinoar ??raitd? apar?la bil?r.

Qastroskopiya n? vaxt apar?l?r?

M?xt?lif ?ikay?tl?ri ayd?nla?d?rmaq ???n h?kim qatroskopiya t?vsiyy? ed? bil?r. Buraya epiqastral nahiy?d? t?krarlanan a?r?lar, ?r?kbulanma, qusma, i?tahs?zl?q, ar?qlama, qanl? qusma v? qara r?ngli n?cis aiddir.El?c? d? qastritl?r yaxud m?d? v?ya onikibarmaq ba??rsaq xoras?na n?zar?t ???n qastroskopiya apar?l?r.

Qastroskopiya nec? apar?l?r?

Qastroskop – boru v? i??q m?nb?yind?n ibar?t olan elastik al?t a??zdan qida borusuna daxil edilir. Bu zaman x?st?nin udqunmas? buna k?m?k edir. Lakin bu vacib ??rt deyil v? udmada ??tinliyi olan x?st?l?r ?vv?ld?n x?susi qorxu hissi ke?irm?m?lidir. El?c? d? ?mumiyy?tl? udquna bilm?y?n insanlarda qastroskopiya bir qayda olaraq problemsiz  m?mk?nd?r. Bel? ki, bu zaman m?ayin? ed?n ??xs al?ti ?z? h?r?k?t etdirir.

Selikli qi?an? yax?? g?r? bilm?k ???n m?ayin? vaxt? m?d? hava il? doldurulur. Son olaraq boru m?d? ??xaca??ndan onikibarmaq ba??rsa?a yeridilir. Bu zaman, y?ni m?d? ??xaca??ndan ke?dikd? x?st? t?zyiq hiss edir. Onikibarmaq ba??rsaq m?ayin? olunduqdan sonra al?t geriy? m?d?y? qaytar?l?r v? tamamil? ??xar?l?r. Eyni zamanda dolma hissiyyat? v? g?yirm?nin olmamas? ???n hava ??xar?l?r.
 
?g?r m?ayin? zaman? selikli qi?ada d?yi?iklik m??ahid? olunarsa h?kim mikroskopik v? dig?r m?ayin?l?r ???n ki?ik tutucu il? toxuma n?mun?l?ri g?t?r? bil?r. Toxuma n?mun?l?rinin g?t?r?lm?si a?r?s?zd?r.

X?susi haz?rl?q t?l?b olunurmu?

Ad?t?n x?st? m?ayin? ???n ac olmal?d?r, ?n az? 6 saat m?dd?tind? he? n? yem?m?lidir. M?ayin?d?n ?nc? h?kim qan?n laxta?anmas?n? yoxlay?r. ?g?r bu pisl??ibs? qanaxma t?hl?k?si oldu?undan m?ayin? yaln?z m?tl?q gpst?ri? oldu?u halda apar?lmal?d?r. Bu zaman toxuma n?mun?sinin g?t?r?lm?sind?n d? imtina olunur. ?g?r x?st? qan durula?d?r?c? d?rmanlar q?bul edirs? h?kiml? m?sl?h?tl??dikd?n sona onu bir m?dd?t dayand?rmal?d?r.

Al?ti daxil ed?n zaman q?c?qland?rmamas? ???n m?ayin?d?n ?nc? udlaq aerozolla keyidilm?lidir. ?g?r yem?k yey?n x?st?nin m?ayin?si t?l?b olunursa udla??n keyidilm?sind?n imtina edilm?lidir, ??nki m?ayin? zaman? yem?k qal?qlar?n? qusan x?st? udla??n hissiyyats?z olmas? s?b?bind?n qusuntu k?tl?sind?n bo?ula bil?r.

Bundan ?lav? x?st?y? ?z ist?yin? g?r? sakitl??dirici iyn? vurula bil?r. Lakin bir ?ox x?st?l?r sakitl??dirici iyn?ni arzu etmir v? m?ayin?ni bel? vasit?l?r olmadan ?ox yax?? ke?irir.

M?ayin? a?r?l? yaxud xo?ag?lm?zdirmi?

Qastroskopiya bir qayda olaraq a?r?s?zd?r. Ancaq udla??n keyidilm?sin? baxmayaraq q?c?qlanma v? xo?ag?lz?m hissiyyat ola bil?r. Sakitl??dirici iyn? xo?ag?lm?z hissiyyat?n qar??s?n? ala bil?r. Bu c?r iyn?d?n sonra ?ks?r x?st?l?rd? he? bir bel? hissiyyat olmur.
M?ayin? zaman? m?d?y? vurulan hava ola bil?r tam ??xar?lmas?n ki, bu da sonradan g?yirm? v? dolma hissiyyat? yarada bil?r. Lakin bu z?r?rsizdir v? tezlikl? ?z-?z?n? ke?ib gedir.
 
Hans? x?st?likl?r a?karlana bil?r?

M?d?, onikibarmaq ba??rsaq yaxud qida borusunun selikli qi?as?nda d?yi?iklik t?r?d?n h?r bir x?st?lik a?karlana bil?r. Daha tez-tez rast g?lin?n hal qida borusunun iltihab?, m?d?nin diafraqmadan yuxar? qida borusuna d?b?rm?si,  qastritl?r, m?d? v onikibarmaq xoralar?, el?c? d? ?i?l?rdir – m?s?l?n m?d? x?r??ngi. ?i? zaman? diaqnoz g?t?r?lm?? toxuma n?mun?sin? ?sas?n qoyulur.

Haz?rda Helicobacter Pilori il? z?d?l?nmi? m?d? toxumas? n?mun?si d? ?ox tez-tez m?ayin? olunur. Bu mikrob m?d? v? onikibarmaq ba??rsaq xoralar?n?n ?sas t?r?dicisidir.  
K?skin qanaxma il? T?cili-Qastroskopiyaya m?raci?t oluna bil?r. Bu zaman qida borusunun qanayan geni?l?nmi? venalar? obliterasiya oluna bil?r, m?d? xoras?ndan olan qanaxma qan saxlay?c? preparatlarla yaxud damar klipsl?ri il? dayand?r?la bil?r. ?ks?r hallarda qanaxma endoskopiki yolla saxlan?la bilir v? c?rrahi ?m?liyyata ehtiyac olmur.
 
Hans? risk v? a??rla?mala g?zl?nilir?

Yuxar? h?m trakt?n?n m?ayin?si rutin bir prosesdr. B?t?n a??rla?malar nadir hallarda rast g?lin? bilir, istisna hallarda bu h?yati t?hl?k?li d? ola bil?r. Qida borusu, m?d? v? nazik ba??rsa??n divar?n?n z?d?l?nm?sind?n qanaxmaya q?d?r rast g?lin? bilir. ?g?r q?rtlaq q?c?qlansa x?r?lt? v? udman?n pozulmas? m??ahid? olunabil?r.
 
?ox nadir halda h?zm takt?n?n b?t?n divar? de?il? bil?r. Bu zaman perforasiya kimi bir qayda olaraq c?rrahi m?daxil? t?l?b olunur. Bu yolla qar?n yaxud d?? bo?lu?una d???n bakteriyalar peritonit yaxud d?? q?f?si orqanlar?n?n iltihab?na s?b?b ola bil?r. Lakin bu a??rla?ma ?ox nadir halda rast g?linir.

Toxuma n?mun?sinin g?t?r?lm?si qanaxmaya s?b?b ola bil?r, hns? ki bir qayda olaraq ?z?-?z?n? dayan?r. ?ox nadir hallarda daha g?cl? qanaxmalara g?tirib ??xara bil?r ki, bu zaman da d?rhal qan saxlay?c? preparatlardan istifad? olunmal?d?r.

El?c? d? sakitl??dirici vasit?y? yaxud udlaq keyl?diricisin? qar?? allergik reaksiya m??ahid? olunur. Bu da ?r?kbulanma, qa??nma il? m??ayi?t olunur v? ?ox vaxt ?z?-?z?n? ke?ib gedir. Daha nadir halda allergik ?oka q?d?r g?tirib ??xara bil?r.

Bundan ba?qa nadir hallarda mikrobun qan d?vran?na d??m?si sepsis? s?b?b ola bil?r. ?r?k qapaqc?qlar? z?d?l?nmi? x?st?l?r qapaqc?qlar?n bakteriya il? z?d?l?nm?sinin (Endokardit) qar??s?n? almaq ???n mayin?d?n ?nc? antibiotik q?bul etm?lidirl?r.

M?ayin? vaxt? n?y? diqq?t yetirm?k laz?md?r?

Udla??n keyidilm?sind?n sonra bir saat m?dd?tind? he? n? yem?k v? i?m?k olmaz. El?c? d? sakitl??dirici madd? vurulandan sonra 24 saat aktiv k??? h?r?k?tind? olmaq olmaz. ?g?r qastroskopiya il? ?laq?li a?r?, ba?gic?ll?nm?, qanl? qusma yaxud dig?r ?ikay?tl?r m??ahid? olunsa bu haqda h?kim? m?lumat verm?k laz?md?r.

Hans? alternativ m?ayin? ?sullar? var?

Yuxar? ?zm trakt?ndak? bir ?ox patoloji d?yi?iklikl?r kontrast rentgenoqrafiya il? d? a?karlana bil?r. Lakin Rentgen aparat? il? m?ayin? daha az h?ssasd?r v? ki?ik d?yi?iklikl?r yaxud x?st?likl?rin ilk m?rh?l?si g?r?nm?y? bil?r. Bundan ba?qa bu m?ayin? rentgen ??alanmas? il? m??ayi?t olunur. Dig?rbir c?h?t is? bu m?ayin? zaman? toxuma n?mun?l?rnin g?t?r?lm?sinin v? bilavasit? m?alic?nin m?mk?n olmamas?d?r. ?g?r Retgen aparat? il? m?d? xoras? diaqnozu qoyulursa bunun xo? xass?li xora yaxud x?r??ng oldu?unu dem?k m?mk?n deyil. Bununla bel? x?susi hallarda, m?s?l?n udma akt?n?n pozulmas? zaman? kontrast rentgenoqrafiya qastroskopiya m?ayin?sin? ?lav? olaraq s?m?r?li ola bil?r yaxud onu ?v?z ed? bil?r.
G?yirm? il? m??ayi?t olunan qar?nda a?r?lar zaman? yaln?z ya?? 40-dan az olan v? qastroskopiyaya ?ks g?st?ri olan x?st?l?rd? ilk m?ayin? ?sulu kimi Helicobcter pylori-i a?kar etm?k ???n x?susi t?n?ff?s testi istifad? olunur.
 
M?d?nin dig?r a?r?s?z m?ayin? ?sullar? olan Komp?ter-Tomoqrafiya yaxud N?v?-Maqnit Rezonans Tomoqrafiyas? da m?vcuddur ki bunlar qastroskopiya il? b?rab?r d?y?rli ?sullar deyil, ??nki qastroskopiyan?n verdiyi m?lumat ver? bilmirl?r v? xususi hallarda istifad? olunurlar. Bundan ba?qa digr bir f?rq qastroskopiya zaman? biopsiyan?n g?t?r?lm?sidir ki, bununla da mikroskop m?ayin?sind?n sonra birm?nal? diaqnoz qoymaq v? xo?xass?li xora il? m?d? x?r??ngini f?rql?ndirm?k m?mk?nd?r.

 

Qastroskopiya

...

Müayinə üsulları / 864 dəfə oxunub

Ssintiqrafiya tibbd? t?sviri m?ayin? ?sullar?na aiddir. Bu zaman adi rentgenoqram?n ?ksin? olaraq, orqanlar?n strukturunun t?svirind?n yox, orqan?n funksiyas?n?n t?svirind?n s?hb?t gedir.  Szintiqrafik m?ayin? m?xt?lif x?st?likl?rin diaqnostikas? m?qs?di il? apar?l?r. Bu zaman c?zi ??alanma v? q?sa yar?mpar?alanma perioduna malik i?ar?l?nmi? madd? (Radiopharmaka, Tracer) orqanizm? yeridilir.

X?susi y?ks?k ke?iricilikli kameralar?n (qamma kameralar) ??alanma k?nardan ?l??l?r. Bu zaman komp?ter bunu ??killi t?svir? ?evirir.
 
Qalxanab?nz?r v?zin Szintiqrafiyas? nec? apar?l?r?

Qalxanab?nz?r v?z hormonlar haz?rlay?r (m?s?l?n, Tiroksin) ki, bunlar?n da ?sas t?rkib hiss?si yoddur. Qalxanab?nz?r v?zin Ssintiqrafiyas? ???n radiaktiv Yod-123, yaxud Texnesium-99m istifad? olunur. Bu madd?l?rd?n biri m?ayin? olunan ??xsin venas?na yeridilir. Bu zaman o, qalxanab?nz?r v?z t?r?find?n tutulur.

15-20 d?qiq? sonra bu madd?nin radiaktiv ??alanmas?, eyni zamanda onun qalxanab?nz?r v?zid? yay?lmas? ?l??l?r. Bu yolla da b?t?n qalxanab?nz?r v?zid?, el?c? d? onun ayr?-ayr? hiss?l?rind? madd?l?r m?badil?si m??yy?n olunur. Bir d?y?nd? qalxanab?nz?r v?z hormonlar?n?n ihaz?rlanmas?n?n artmas? (isti d?y?nl?r), yaxud da hormon ifraz?n?n olmamas? (soyuq d?y?nl?r) m??yy?n oluna bil?r.

X?st? ???n ??alanma n? q?d?r y?ks?kdir?

M?asir Radiopharmaka q?sa yar?mpar?alanma perioduna malikdir. Yod-123 ???n fiziki yar?mpar?alanma periodu t?qrib?n 13 saat, Texnesium-99m ???n t?qrib?n 6 saatd?r. Bu, x?st? ???n ??alanma dozas?n? n?z?r??arpacaq d?r?c?d? azaltma?a imkan verir. H?r bir tibb prosedurda oldu?u kimi Szintiqrafiya da yaln?z o halda apar?l?r ki, x?st? ???n al?nm?? n?tic?nin faydas? ??alanma ehtimal?ndan daha ?ox olsun. Yod v? Texnesium izotoplar? il? m?ayin? zaman? ??alanma ?ox c?zidir.

Bununla bel?, hamil? qad?nlarda v? s?d ?mizdir?n analarda Szintiqrafiya apar?lmamal?d?r.

Qalxanab?nz?r v?zin hans? m?ayin? ?sullar? var?

Sa?lam qalxanab?nz?r v?z boyunda ?ll?nm?lidir, lakin g?r?nm?m?lidir. Y?ng?l d?r?c?d? b?y?m?? v?z (Struma) ba?? arxaya ?y?n zaman, n?z?r??arpan b?y?m? is? ba??n normal v?ziyy?tind? g?r?nm?lidir. Bu b?y?m? d?y?nl?rin ?m?l? g?lm?si il?, yaxud d?y?n olmadan gedir. ?lav? olaraq, qapal? paltar geyin?n zaman xo?ag?lm?z hissiyyat, udman?n ??tinl??m?si, boyunda s?x?lma hissi v? n?f?salma zaman?l t?n?ff?s?n ??tinl??m?si m??ayi?t olunur. Bundan ba?qa, boyun venalar? ?n? ??xa v? s?s x?r?lt?l? ola bil?r.

Qalxanab?nz?r ?zin daxili sekresiya funksiyas?n?n pozulmas? artma (Hipertireoz), yaxud azalma (hipotireoz) ??klind? ola bil?r. Funksiyan?n artmas?n?n g?st?ricisi ?s?biliyin artmas?, ?sm?, ?r?yin s?r?tl? d?y?nm?si (taxikardiya) v? t?rl?m?nin artmas?d?r. El?c? d?, i?tahan?n artmas?na baxmayaraq ??kinin itirilm?si, ruhdan d??m?, sa?la?n t?k?lm?si Hipertireozu gizl?d? bil?r. Funksiyan?n azalmas? ???n daimi yor?unluq, ?m?k qabiliyy?tinin azalmas?, h?v?ssizlik, l?ngim? v? soyu?a davaml?l???n pisl??m?si kimi tipik ?ikay?tl?r xarakterikdir. ??kininn  artmas?, x?r?lt?l? v? kobud s?s, el?c? d? quru v? x?mir ??killi d?ri Hipotireoz zaman? rast g?lin? bil?r. B?zi hallarda qalxanab?nz?r v?zin funksiyas?n?n azalmas? depressiyaya g?tirib ??xara bil?r.

H?kiml? ?iikay?tl?r bar?d? s?hb?td?n v? fizikkal m?ayinn? ?sullar?ndan sonra a?a??dak? diaqnostik prosedurlar apar?l??r. ?lk ?nc? qalxanab?nz?r v?z hormonlar? (TSH, fT3. fT4) qanda t?yin olunur. Ultras?s m?ayin?si vasit?sil? qalxanab?nz?r v?zin forma, ?l?? v? strukturu m??yy?n olunur.

Qalxanab?nz?r v?zin Szintiqrafiyas? ilk n?vb?d? forma d?yi?iklikl?ri (xaricd?n g?r?n?n) l? v?zin funksiyas? aras?ndak? ?l?q?ni ?yr?nm?y? xidm?t edir.

?g?r Qalxanab?nz?r v?z ?z?rind? c?rrahi  ?m?liyyat planlanm??d?rsa o zaman qanda ... v? ... yoxlan?l?r. Sonrak? m?ayin?l?r? ??lav? qan testl?ri (Autoantitel testi, TRH-test), d?? q?f?si v? traxeyan?n rentgenoloji m?ayin?si, dig?r m?ayin?l?r (KT, MRT), el?c? d?, Qalxanab?nz?r v?z toxumas?n?n punksiyas? aiddir.

Ssintiqrafiya zaman? n?l?r? diqq?t yetirm?k laz?md?r?

Ssintiqrafiya v?zin hormon haz?rlamaq ???n Yod, yaxud kimy?vi ox?ar madd?l?ri (m?s. Texnesium) aktiv olaraq ?z?nd? toplamas?na ?sasland???na g?r?, ?al???lmal?d?r ki, bu mexanizm m?ayin? yaxud m?alic? vaxt? ola bildiyi q?d?r yax?? f?aliyyat g?st?rsin.

Buna g?r? d?, ola bil?r ki, ?vv?lc?d?n q?bul olunan d?rmanlar?n q?bulu (h?tta qalxanab?nz?r v?ziin x?st?likl?ri ???n istiifad? olunanlar bel?) h?kiml? raz?la?d?r?ld?qdan sonra dayand?r?ls?n.

El?c? d?, qalxanab?nz?r v?zin szintiqrafiyas?ndan ?nc? 6 h?ft? m?dd?tind? Yodlu kokntrast madd? il? he? bir m?ayin? apar?lmamal?d?r. Bu, komp?ter-tomoqrfiya yaxud b?yr?k v? sidik yollar?n?n radioloji m?ayin?si (urografiya) zaman? ola bil?r.

 

Ssintiqrafiya

...

Müayinə üsulları / 758 dəfə oxunub

N?v? Maqnit Rezonans Tomoqrafiya (MRT) – daxili orqan v? toxumalar?n ?yani t?svirinin al?nmas? ???n diaqnostik ?suldur. B?d?nin b?t?n nahiy?l?rind? apar?la bil?r v? d?yi?iklikl?ri m??yy?n etm?k olar.

Maqnit rezonans tomoqrafiya yaln?z ke??n ?srin 80-c? ill?rind?n istifad? olunma?a ba?lanm??d?r. MRT-in i? prinsipi maqnit sah?sinin v? radiodal?alar?n q?bul olunmas? prinsipin? ?saslan?r. Bu zaman x?st? Rentgen yaxud dig?r ??lar?n z?r?rli t?sirin? m?ruz qalm?r.
 
MRT nec? i?l?yir?

X?st?, b?y?k boru??killi maqnit sah?sind? uzan?r. Burada o yerin maqnit sah?sind?n 10.000-d?n-30.000 d?f?y? q?d?r g?cl? olan pulsasiya ??killi maqnit sah?sin? m?ruz qal?r. Normal halda Hidrogenin elementar hiss?cikl?ri b?d?nd? m?xt?lif istiqam?tl?rd?  h?r?k?t edir, g?cl? maqnit sah?sinin t?siri alt?nda  onlar bir istiqam?td? h?r?k?t edir.
 
?g?r yenid?n maqnit dal?alar? g?nd?rils? atom hiss?cikl?ri yenid?n ?z ba?lan??c v?ziyyy?tl?rin? qay?d?r. Bu zaman onlar enerji-siqnallar? burax?r, hans? ki MRT aparat?n?n y?ks?k h?ssas q?buledici antennalar? (skanerl?r) t?r?find?n q?bul olunur v? ?l??l?r.
Siqnallar g?cl?ndirilir v? komp?ter? ?t?r?l?r ki, burada onlar ??kil? ?evrilir.
?nsan orqanizmi ?sas?n sudan t??kil olundu?undan hidrogen atomu x?sus?n daha yax?? ?l??l?r, bel? ki, o h?r bir toxumada m?vcuddur. Yuxar? ?traf toxumalar? (m?s., s?m?k toxumas?) ayd?n olmur v? t?nd g?r?n?r, lakin hidrogenin ?ox oldu?u toxumalar (m?s?l?n piy toxumas?) parlaq g?r?n?r.

MRT hans? m?lumatlar? verir?

MRT orqanizmin b?t?n toxuma v? orqanlar?n?n, daha ?n?mlisi is? qeyri-s?m?k toxumalar?n?n ?ox d?qiq v? differensasiya olunmu? t?svirini verir.
Bununla da orqanizmd? olan d?yi?iklikl?ri, m?s?l?n ?i?, yaxud f?q?r?aras? disk y?rt?qlar?n? a?kar etm?k m?mk?nd?r.

Maqnit rezonans tomoqrafiya (MRT) il? komp?ter tomoqrafiya (KT) aras?nda f?rq n?d?n ibar?tdir?

MRT yaxud KT t?svirl?rinin d?qiqliyi m?ayin? olunan orqandan as?l? olaraq d?yi?ir. MRT-in ?st?nl?y? yum?aq toxumalar?n qatbaqat t?svirl?rind? ?ox ayd?n ??kill?rin al?nmas?d?r, KT is? Rentgen ??alar?ndan istifad? edildiyin? g?r? x?susil? s?rt toxumalarda – m?s?l?n s?m?k toxumas?nda daha ayd?n t?svirl?r al?n?r.

Komp?terd? h?r iki ?suldan al?nan m?lumatlar ??kil? ?evril? v? t?hlil oluna bilir.

MRT m?ayin?si nec? apar?l?r?

MRT m?ayin?si bir qayda olaraq ambulator ??raitd?, Rentgen b?lm?sind? apar?l?r. M?ayin? vaxt? ??kill?rin al?nmas?a mane olmamaq ???n tam sakit uzanmaq laz?md?r. Buna g?r? d? ki?ik ya?l? yaxud ?ox narahat u?aqlarda sakitl??dirici vasit? yaxud yuxu d?rman? istifad? oluna bil?r.

M?ayin? vaxt? g?cl? maqnit sah?si yarand???ndan b?t?n b?z?k ??yalar?n? v? metal ??yalar? ??xarmaq laz?md?r. El?c? d? m?ayin?d?n qabaq orqanizmd? metal olub olmamas?n? m?s?l?n, s?ni bud-?anaq oyna??, s?m?k vint c?rrahi klipsl?r, h?m?inin e?itm? cihaz? v? ?r?k stimulyatoru kimi elektrik aparatlar?n? xat?rlatmaq laz?md?r. Haz?rda metallik implantantlar antimaqnetikdir v? buna g?r? problem yaranm?q. Amma yen? d? h?kim bu haqda bilm?lidir.
 
?mumilikd? m?ayin? a?r?s?zd?r, h?tta aparat m?ayin? vaxt? g?cl? detonasion k?y buraxsa bel?.

MRT m?ayin?si t?hl?k?lidirmi?

?mumi fikir bel?dir ki, MRT m?ayin?si t?hl?k?sizdir. Bug?n? q?d?r z?r?rli ?ks t?sirl?r t?sdiq olunmay?b. Ancaq boru dar?sqal v? k?yl? oldu?u ???n ?ox h?ssas insanlar ???n xo?ag?lm?z ola bil?r. Bu halda sakitl??dirici vasit?l?r q?bul edil? bil?r.

Metal yaxud maqnit ??yalar m?ayi?y? mane ola bil?r x?st?y? z?r?r ver? bil?r, buna g?r? d? ?vv?lc?d?n t?hvil verilm?lidir.

 

MRT

...

Müayinə üsulları / 962 dəfə oxunub

Komp?ter Tomoqrafiyas? – rentgen aparat?n?n k?m?yi il? b?d?nin k?nd?l?n ?l??d? s?kill?rini alma?a imkan ver?n m?ayin? ?suludur.

B?d?nin m?ayin? olunan nahiy?si 10 mm-lik qatlarla g?zg?d? g?r?n?n kimi t?hlil olunur v? bunu ist?nil?n q?d?r d?yi?m?k m?mk?nd?r. M?ayin? zaman? rentgen borusu x?st?nin ?traf?nda dair? ??klind? d?n?r. Rentgen borusu il? d?z ?zb??z onunla eyni vaxtda h?r?k?t ed?n v? b?d?n strukturlar?ndan z?ifl?mi? ??alar? q?bul ed?n detektor sistemi yerl??ir.

Rentgen borusunun enerji ??alar? b?d?n? d???r v? ke?diyi orqanlar?n s?xl???ndan as?l? olaraq onun intensivliyi z?ifl?yir. Bu zaman ?n ?ox z?ifl?m? s?m?kl?rd? m??ahid? olunur. ?n az z?ifl?m? is? haval? orqanlarda – a? ciy?rl?rd? v? ba??rsaqlarda m??ahid? olunur. B?d?nin m?vafiq qat?n?n ?l??s? komp?terd? hesablan?r v? komp?ter tam iki?l??l? ??kil yarad?r, burada m?xt?lif s?xl?ql? toxumalar boz r?ngin ?alarlar?nda g?r?n?r.

?g?r b?d?nin bir hiss?si qat-qat m?ayin? olunursa, buradak? m?xt?lif orqanlar?n tam ??kli v? onlarda olan patoloji d?yi?iklikl?r, ?i?l?r, onlar?n yay?lmas? m??yy?n oluna bil?r.
Daha yeni olan Spiral-Komp?ter Tomoqrafiyada x?st? m?ayin? vaxt? avtomatik olaraq fasil?siz ir?li ??kilir. Bu ?sul b?d?n hiss?l?rinin daha tez m?ayin?sin? imkan verir ki, bu da h?r?k?tli orqanlar?n m?ayin?sind? (?r?k, a?ciy?rl?r) daha ?lveri?lidir.
 
Komp?ter Tomoqrafiya nec? apar?l?r?

5-30 d?q davam ed?n m?ayin? zaman? x?st? ku?etkada (taxt) Komp?ter Tomoqrafiya aparat?n?n i??risin? ??kilir. Rentgen ??alanmas? s?b?bli ?rtafda x?st?d?n ba?qa he? k?s olmamald?r. Personalla ?laq? ikit?r?fli rabit? vasit?sil? yarad?l?r.

M?ayin? vaxt? ??kill?rin d?qiq olmas? ???n t?rp?nm?k olmaz. A?ciy?rl?r v? epiqastral nahiy?nin m?ayin?si zaman? personal?n g?st?ri?in? ?sas?n h?rd?n bir n?f?salman? dayand?rmaq laz?md?r. ?mumi plan ???n, m?s?l?n epiqastral nahiy?d?, b?t?n b?d?n ??alanana q?d?r taxt avtomatik olaraq bu nahiy?ni qatbaqat ir?li ??kir.

M?ayin?nin hans? m?qs?dl? apar?lmas?ndan as?l? olaraq, m?vafiq orqan v? x?st?likl?r venadan yeridilmi? yodlu kontrastla m??yy?n edil? bil?r. Bu qon?u orqanlar?n v? patoloji d?yi?ikliyin daha yax?? ay?rd edilm?sin? g?tirib ??xar?r.
 
B?z?n qar?n bo?lu?unun m?ayin?si zaman? g?r?nt?n? v? s?rh?dl?ri daha ayd?n etm?k ???n m?d? v? ba??rsaqlar? kontrast m?hlulla doldurmaq vacibdir. Bunun ???n x?st? m?ayin?d?n ?vv?l t?yin olunmu? m?dd?td? kontrast madd? i?m?lidir, yaxud da bu m?hlul imal? il? yeridilir.

Komp?ter Tomoqrafiya m?ayin?si n? vaxt apar?l?r?

Komp?ter Tomoqrafiyan?n normal rentgen m?ayin?sind?n ?st?nl?y? ??kill?rin ?st-?st? d??m?m?si  v? t?biiliyidir. Bununla birlikd?, orqan? bilavasit? a?kar etm?y? imkan verir. Bundan ba?qa daxili orqanlar?n x?st?likl?rinin m??yy?n olunmas?nda (m?s. ?i?l?rin ?l??s?, lokalizasiya v? yay?lmas?), z?d?l?nm?l?rin diaqnostikas?nda v? c?rrahi m?daxil?l?rin daha d?qiq planlanmas? ???n haz?rda Komp?ter Tomoqrafiya vacibdir.

Bununla bel? Komp?ter Tomoqrafiya yaln?z ultras?s v? adi rentgenoqram vasit?sil? kifay?t q?d?r s?lis m?lumat almaq m?mk?n olmad??? hallarda apar?lmal?d?r.
H?m?inin Komp?ter Tomoqrafiya toxuma n?mun?l?rinin g?t?r?lm?si v? toplanm?? mayel?rin ??xar?lmas? (m?s. qar?n bo?lu?undan) m?qs?dil? apar?lan m?ayin?l?rd? d? istifad? oluna bilir.

Komp?ter Tomoqrafiya m?ayin?sinin yana?? t?sirl?ri varm??

Komp?ter Tomoqrafiyas? zaman? x?st? adi rentgen m?ayin?sind? oldu?u kimi q?sa m?dd?td? y?ks?k ??alanmaya m?ruz qal?r. Baxmayaraq ki, Komp?ter Tomoqrafiyas? zaman? ??alanma sah?si adi rentgen m?ayin?sind? oldu?undan daha ?oxdur, onun z?r?ri c?zi qiym?tl?ndirilir.

?lb?tt? ki, h?r bir l?zumsuz ??alanmadan qa??n?lmal?d?r v? bu s?b?bl? m?yin? yaln?z o halda apar?l?r ki, ondan ?ox d?y?rli m?lumat g?zl?nilir. Bundan ba?qa, Komp?ter Tomoqrafiya adi rentgen m?ayin?si il? m?qayis?d? nz?r??arpacaq d?r?c?d? bahal? m?ayin?dir.

Komp?ter Tomoqrafiya ??r?iv?sind? q?bul olunan kontrast madd? d? b?z?n allergik reaksiyaya s?b?b ola bil?r. Haz?rda kontrast madd?y? qar?? a??r allergik reaksiyalar nadir hallarda m??ahid? olunur, b?z?n y?ng?l ?lam?tl?r, kefsizlik, istilik hissi, ?r?kbulanma m??ahid? olunur. Buna g?r? d? m?ayin?d?n ?vv?l allergiyan?n olmas?, bronxial astma haqq?nda h?kim? m?lumat verm?k laz?md?r.
 
Kontrast madd?nin t?rkibind?ki yod s?b?bli, qalxanab?nz?r v?zin hiperfunksiyas? m??ahid? oluna bil?r. Buna g?r? d?, qalxanab?nz?r v?zin x?st?liyi ?lam?tl?ri kontrast madd?nin q?bulundan ?vv?l m??yy?n olunmal?d?r. B?yr?kl?rin, qaraciy?r, ?r?k-damar sistemi x?st?likl?ri, madd?l?r m?badil?si il? ?laq?li x?st?likl?r kontrast madd?nin q?bulundan sonra pisl??? bil?r, buna g?r? d? bu x?st?likl?r haqq?nda da h?kim? m?ayin?d?n ?vv?l m?lumat verilm?lidir.

H?m?inin hamil?lik istisna olunmal?d?r, ??nki s?hb?t rentgen aparat?n?n k?m?yi il? apar?lan m?ayin?d?n - komp?ter tomoqrafiyadan gedir.

 

Komp?ter Tomoqrafiyas?

...

Müayinə üsulları / 704 dəfə oxunub

Exokardioqrafiya dedikd? ?r?yin ultras?s vasit?sil? m?ayin?si v? t?sviri ba?a d???l?r. Ultras?s, tezliyi insan qula??n?n e?itm? tezliyind?n y?ks?k olan s?s dal?alar?ndan ibar?tdir. ExoKQ-da ultras?s dal?alar? ?t?r?c?d?n d?? q?f?sin? v? ?r?y? g?nd?rilir. Toxumalar?n s?xl???ndan as?l? olaraq m?xt?lif d?r?c?d? ?ks olunur v? q?buledicid? yenid?n qeyd olunur. S?s dal?alar?n?n uzunlu?u (?t?r?c?d?n olan m?saf?) v? intensivliyi (t?sviri n?qt?nin parlaql???) monitorda ultras?sin t?svirini ?m?l? g?tirir. 

Ultras?s dal?lar? m?xt?lif n?v toxumalardan m?xt?lif d?r?c?d? ke?ir. Qab?r?aya ?atd?qda onlar udulur, haval? m?hitd? is? (m?s. a?ciy?r toxumas?) g?cl? ?ks olunur. Buna ?sas?n d? ultras?s vasit?sil? ?z?l?l?ri, qan v? dig?r toxuma strukturlar?n? ?ox yax?? m??yy?n etm?k olar. D?rinin ultras?s ??alar?n? yax?? ke?irm?si ???n h?mi?? jele istifad? olunur.
Exokardioqrafiyan?n hans? formalar? var?

Normal v? ?n ?ox rast g?lin?n ?sul transtorakal m?ayin?dir. Bu zaman ?t?r?c? d?? q?f?si ?z?rin? qoyulur v? ?r?k burada m?ayin? olunur. S?sin yax?? ke?irilm?si ???n d?? q?f?si ?z?rin? jele d? istifad? olunur. ?g?r x?st?nin v?ziyy?ti imkan verirs?, x?st? yan t?r?fi ?st? ?evrilir v? m?vafiq t?r?fd?ki ?lini ba??n?n alt?na qoyur. B?d?nin hans? t?r?fi ?st? d?nm?si m?ayin? ed?n h?kimd?n as?l?d?r. M?ayin? arxas? ?st? uznm?? v?ziyy?td? d? apar?la bil?r. Bu v?ziyy?td? ?r?yin v?ziyy?ti d?yi?ilir, ona g?r? d? t?svirin keyfiyy?ti azal?r.

Transtorakal m?ayin?d? qab?r?a, d?? s?m?y?, el?c? d? a?ciy?rl?rin bir hiss?si ?r?yin g?r?nm? sah?sini pisl??dir? bil?r. ?g?r bel? hal ba? vers?, el?c? d? x?susi qoyulmu? suala cavab verm?k t?l?b olunarsa ultras?s m?ayin?si qida borusundan (transezofaqial) apar?la bil?r. Bu zaman boruda yerl??dirilmi? ultras?s ?t?r?c?s? qastroskopiyada oldu?u kimi qida borusuna yeridilir v? ?r?yin qida borusuna t?r?f olan hiss?si ?ks t?r?fd?n m?ayin? oluna bil?r. Bu yolla da ?r?yin qapaqc?qlar?, el?c? d? ?r?kd? qan dur?unlu?u v? s. haqq?nda ?trafl? m?lumat almaq olar. Adi dan???qda bu ?sul “udulan Exo” adlan?r. Bu m?ayin?nin tibbi q?sald?lm?? ad? is? TEE kimi s?sl?nir.

Y?kl?nm? - yaxud Stress-Exokardioqrafiya zaman? is? Exokardioqrafiya ?r?yin y?k?n?n q?sam?dd?tli artmas? zaman? apar?l?r. Bu, EKQ y?kl?m?l?rind? oldu?u kimi veloerqomtrd? yaxud medikamentoz olaraq da icra oluna bil?r.

Exokardioqrafik t?svirl?rini hans? n?vl?ri var?

“B-t?svir” adlanan n?vd? iki?l??l? ??kil monitorda t?svi olunur. Burada B h?rfi ingilisc? Brightness s?z?nd?n g?t?r?l?b, bu da parlaql?q dem?kdir. Ultras?sin m?xt?lif d?r?c?d? ?ks olunmas?na ?sas?n m?xt?lif parlaql?qda t?svir al?n?r. T?svirin h?r bir n?qt?si t?svirin h?r bir n?qt?sinin parlaql??? m?ayin? olunan orqan?n d?rinliyind?n v? ?t?r?c?d?n g?nd?ril?n siqnallar?n istiqam?tind?n as?l?d?r. M?ayin? olunan orqan?n ??kli (bu halda ?r?yin) buna ?sas?n meydana ??x?r. ??kil real vaxt rejimind? al?nd???ndan ?r?yin h?r?k?ti d? m??ahid? oluna bil?r.

Dig?r bir vacib t?svir ?sulu M-t?svirdir. Bu zaman yegan? sas dal?as?n?n k??yi il? m?vafiq qatlar?n h?r?k?ti qeyd olunur. Bu ?sulla ?r?k divarlar?n?n qal?nl???n? v? ?r?k kameralar?n?n ?l??s? m??yy?n oluna bilir.

Doppler-Exokardioqrafiya zaman? Doppler effektin? ?sas?n q?rm?z? qan cisimcikl?rinin s?r?ti v? istiqam?ti, el?c? d? ?r?yin m?xt?lif iss?l?rind? v? iri damarlarda qan d?vran? m?ayin? olunur. Doppler-ExoKq-in k?m?yi il? ?r?k qapaqc?qlar?n?n q?surlar? m??yy?n oluna bilir.
R?ngli- Exokardioqrafiyada qan?n h?r?k?t s?r?tinin g?st?ricisi r?ngli punktlara ?t?r?l?r v? iki?l??l? ??kil? ?evrilir.

Yeni ?sullar?n yaranmas? ???l??l? ultras?s m?ayin?sin? imkan yarad?r. Bu da ?r?yin geni? v? real t?svirinin al?nmas?na imkan verir.

Hans? x?st?likl?ri a?kar etm?k m?mk?nd?r?

?r?yin yaxud ayr?l?qda m?d?cikl??rd?n birinin geni?l?nm?si, divarlar?n qal?nl???n?n d?yi?m?si, yaxud motor funksiyalar?n?n pozulmas? (m?s. Kardiomiopatiya, anevrizma) il? ged?n b?t?n x?st?likl?r a?kar oluna bil?r. ?r?k qapaqc?qlar?n?n f?nsiyas? m?ayin? oluna bil?r. Bu zaman Exokardioqrafiya il? ?r?k ?at??mazl???n?n d?r?c?si m??yy?n oluna bil?r v? ?r?yin nasos f?aliyy?ti haqq?nda m?hakim? y?r?tm?k olar (m?s. mitral Stenoz, mitral qapa??n sallanmas?). El?c? d? ?r?k?traf? kis?l?rin (m?s. Perikarderguss) v?ziyy?tini d? qiym?tl?ndirm?k m?mk?nd?r.

?r?k qan d?vran? ?r?yin koronar arteriyalar? ?ox ki?ik oldu?una g?r? v? t?svir oluna bilm?diyin? g?r? m?ayin? oluna bilmir. Koronar damarlar?n x?st?likl?rin? ??bh? olduqda Exokardioqrafiya yaln?z k?m?k?i m?ayin? ?sulu kimi g?st?ri?dir, bu zaman qan t?chizat?n?n z?if olmas?, m?s, miokard infarkt?ndan sonra sa?alm?? hiss?l?rin qan t?chizat?n?n regional z?ifl?m?si haqq?nda m?lumat almaq olar.

Hans? risk v? a??rla?malar m??ahid? olunur?

Transtorakal ExoKQ-da risk m??ahid? olunmur. Bununla yana?? ya?l? v? ?zgin x?st?l?r, yaxud g?c? t?ngn?f?slik olan x?st?l?r yan??st? uzanma v?ziyy?tind? ?z?n? pis hiss edir. Ona g?r? d? ultras?s m?ayin?si daha ?ox arxas? ?st? uzanma v?ziyy?tind? apar?l?r.

Transezofagial ExoKQ da qastroskopiyada oldu?u kimi qida borusunun z?d?l?nm?sin? s?b?b ola bil?r. Bu, daha ?ox ?vv?lc?d?n qida borusunu x?st?likl?ri (venalar?n geni?l?nm?si) oldu?u halda ba? verir. Bundan ?lav? ?r?k ritminin poz?unluqlar? nadir hallarda rest g?linir. ?g?r ?vv?lc?d?n sakitl??dirici vasit?l?r istifad? olunmu?sa bu, sakitl??diriciy? allergik reaksiya yaxud t?n?ff?s?n ??tinl??m?sin? s?b? ola bil?r.

?g?r q?rtla??n keyl??dirilm?si apar?larsa x?st? m?ayin?d?n sonra bir saat m?dd?tind? he? n? yey? v? i?? bilm?z. A?r?, yaxud qanl? qusma zaman? h?kim m?vafiq t?dbir g?rm?lidir.
Hans? alternativ m?ayin? ?sullar? var?

ExoKQ a?r? verm?diyi v? ??alanma il? m??ayi?t olunmad??? ???n alternativ m?ayin? ?sullar? haqq?nda sual qoyulmur. Ox?ar n?tic?l?r rentgen aparat? il? apar?lan b?zi m?ayin?l?rd? al?na bil?r, lakin onlar ??alanmaya s?b?b olur.

?r?yin kateter m??ayin?sind? d? ?r?k koronar damarlar?n?n v? ?r?yin t?svirini almaq, qapaqc?qlar?n funksiyas? v? ?r?yin nasos f?aliyy?ti bar?d? m?lumat almaq olar. Y?kl?nm?-Szintiqrafiya adlanan ?sulda da y?kl?nm?-ExoKQ n?tic?l?rin? yax?n n?tic?l?r ?ld? edil? bilir. Burada radioaktiv y?kl?nmi? madd?l?rin k?m?yi il? y?kl?nm? zaman? ??yion m?xt?lif hiss?l?rind? qan t?chizat? m??yy?n olunur.

 

Exokardioqrafiya

...

Müayinə üsulları / 935 dəfə oxunub

Elektromioqrafiya ?z?l?l?rda sakitlik yaxud h?r?k?t vaxt? meydana ??xan elektrik aktivliyinin ?l??lm?si ?suludur. Bu elektrik impulslar?n?n g?c? v? formas? ?z?l funksiyas?n?n g?st?ricisidir v? m?xt?lif ?z?l?, el?c? d? sinir x?st?likl?rio haqq?nda m?lumat verir.

Bu zaman ?z?l? aktiliyi ?z?l?nin ?? Potensial?  kimi g?st?rilir. Spontan MAP (sakitlik v?ziyy?tind? ?z?l? aktivliyi), iradi h?r?k?tl?r zaman? Map v? elektrik stimulyasiyas? zaman? MAP ay?rd edilir.
 
EMQ nec? apar?l?r?

EMQ iyn? mioqrafias? da adland?r?l?r. Elektrodlar – nazik iyn?l?rdir, m?ayin? olunan ?z?l? ?z?rind? d?riy? bat?r?l?r. Bu elektrodlar vasit?sil?, ?z?l?d? sakitlik v? g?rginlik v?ziyy?tind? yaranm?? elektrik g?rginliyi ?l??l?r v? ekranda g?st?rilir.

T?l?b olunarsa ?z?l?ni elektrik impulslar? il? oyatmaq v? cavab? ?l?m?k olar. Bu halda  s?hb?t oyanma- yaxud l?ngim?-EMQ-d?n gedir. M?ayin?nin n?v?nd?n as?l? olaraq ?z?l? iki-?? yerd?n m?ayin? oluna bilir, el?c? d? elektrodlar?n yeri d?yi?dirilir.

M?ayin? 5-20 d?qiq? davam edir. Z?d?l?nmi? ?z?l? sa?lam ?z?l?y? nisb?t?n f?rqli elektrik aktivliyi g?st?rir. M?s?l?n, uzanm?? v? ya q?salm?? ?z?l? i?i potensial?.

EMQ n? vaxt apar?l?r?

EMQ yaz?lar?na ?saslanaraq sinir v? ?z?l? poz?unluqlar?n? m?qayis? etm?k olar. Bu m?ayin? il? sinir poz?unluqlar?, ?z?l? z?ifliyi, ?z?l? oyanmas? poz?unluqlar?na diaqnoz qoymaq, el?c? d? m?xt?lif x?st?likl?r (??k?rli diabet) zaman? rast g?lin?n sinir x?st?likl?rini (Polinevropatiyalar) ay?rd etm?k olar.

Bundan ba?qa EMQ onur?a beyni x?st?likl?rin? ??bh? oldu?u zaman apar?la bil?r. H?m?inin EMQ bir ?ox hallarda sinir impulslar?n?n ?t?r?lm? s?r?tini m?ayin? etm?k ???n Elektroneyroqrafiya (TECHNO) il? kombin? olunur.

M?ayin?nin hans? riskl?ri var?

Elektromioqrafiyada iyn?l?r eynil? ?prisd? yaxud qan al?nan zaman m??ahid? olunan a?r?lara b?nz?r a?r?ya s?b?b olur. ?z?l?l?r m?ayin?d?n sonra h?l? bir ne?? g?n a?r?ya bil?r. ?mumilikd? is? ciddi a??rla?ma rast g?linmir.
 
Laxtalanman?n pisl??m?sind?n ?ziyy?t ??k?n x?st?l?rd? artm?? qanaxma riski s?b?bind?n EMQ m?ayin?si apar?lmamal?d?r.

 

Elektromioqrafiya

...

Müayinə üsulları / 960 dəfə oxunub

Elektoroneyroqrafiya (ENQ) sinirlərin elektrik aktivliyini və keçiriciliyini ölçür. Müayinənin nəticəsi sinirdə elektrik impulslarının ötürülmə sürətinə (NLG) əsasən müəyyən edilir. NLG sinirin funksional göstəricisidir. Əgər sinirdə zədələnmə varsa, əyri dəyişilir.

ENQ necə aparılır?

Elektrodlar xəstənin dərisinə bərkidilir. Oyadıcı elektroddan sinirə ən azı 2 nöqtədən zəif, çox qısa müddətli impulslar göndərilir. İmpulsun Aparıcı elektroda çatma vaxtı ölçülür və qeyd olunur.

Siniri qıcıqlandırmaqla bu qıcığa əzələnin əks reaksiyasını da təyin etmək olar. Iki elektrod arasında impulsun ötürülmə müddətini təyin etməklə sinirdə impulsun ötürülmə sürətini təyin etmək olar.

Bədəndə hər bir sinirin xarakter impuls ötürücülük sürəti var. Əgər o zəifləmişsə, yaxud cavab tamamilə yoxdursa, bu, müayinə olunan sinirin zədələnməsini göstərir. Xəstəlikdən asılı olaraq bir neçə sinirin müayinəsi tələb oluna bilər.

ENQ nə vaxt aparılır?

ENQ müxtəlif sinir və əzələ xəstəliklərinin diaqnostikasında istifadə olunur. Əksər hallarda EMQ (əzələ aktivliyinin ölçülməsi) ilə kombinə olunmuş şəkildə icra olunur. Onların köməyi ilə müxtəlif xəstəliklər zamanı (məs. şəkərli dabet) sinir zədələnmələrini (Polinevropatiyalar), onların növünü və ağırlığını təyin etmək mümkündür.

Bu müayinənin hansı riskləri var?

Qısamüddətli elektrik impulsları xəstə üçün xoşagəlməz və ağrılı ola bilər. Qıcıqlanma kimi xoşagəlməz hissiyyat meydana çıxa bilər və tezliklə də itib gedir. Ümumilikdə isə , bir qayda olaraq, ciddi ağırlaşmalara rast gəlinmir.


 

EKQ nədir?

...

Müayinə üsulları / 2377 dəfə oxunub

Kolonoskopiya dedikdə yoğun bağırsağın arxa keçəcəkdən kor bağırsağa qədər borulu alətlə müayinəsi başa düşülür. Bağırsaqların müainəsi endoskopik prosedurlara aiddir, istifadə edilən alət isə kolonoskop adlanır. Bu, optik hissədən və işıq mənbəyindən ibarət olan güzgülü alətdir. Bu optik sistem bağırsağın daxili səthini işıqlandırmağa və ona birbaşa yaxud monitorda (videoendoskop) baxmağa imkan verir.

Bundan başqa, maşayabənzər alətlə bağırsağın selikli qişasından kiçik toxuma nümunələri də götürmək (Biopsiya) və onu mikroskop altında müayinə etmək mümkündür. Tələb olunarsa nazik bağırsağın son santimetrlərinə də baxmağa cəhd etmək olar. Əgər yoğun bağırsağın bütün hissələrinə deyil, yalnız bağırsağın aşağı hissəsi olan düz bağırsağa baxılırsa, bu halda söhbət Rektoskopiyadan (düz bağırsaqın müaynəsi) gedir.

Bağırsağın müayinəsi həm ambulator şəraitdə, əksər hallarda daxili xəstəliklər üzrə ixtisaslaşmış müayinəxanada, yaxud da stasionar şəraitdə Həkim-Qastroenteroloq tərəfindən aparılır.

Bağırsaqların müayinəsi nə vaxt aparlır?

Müxtəlif şikayətlərin aydınladırılması zamanı bağırsaqların müayinəsi qaçılmaz ola bilər. Belə şikayətlərə defekasiya aktının istənilən növ pozulması, qanlı nəcis, naməlum səbəbli arıqlama, qarında ağrı aiddir. Nəcisdə qan gözlə görünən və gizli ola bilər. Gizli qan nəcis testi ilə aşkarlana bilər.

Müayinəyə hazırlıq.

Kolonoskopiyadan öncə bağırsaq tamamilə nəcisdən təmizlənməlidir ki, selikli qişa tam müşahidə oluna bilsin. Kolonoskopiyaya bir neçə gün qalmış karbohidratlarla zəngin qidalar (məs., kəpəkli undan bişirilmiş çörək, kivi, üzüm) qəbul olunmamalıdır. Müayinəyə 24 saat qalmış ağır yeməklər yeyilməməlidir. Daha çox maye qəbulu (məs., su, çay) tövsiyyə olunur.

Bağırsaqların müayinəsi necə aparılır?

Müaynə ambulator şəraitdə, yaxud xəstəxanada aparıla bilər. Elastik alət olan Koloskop anal dəlikdən düz bağırsağa yeridilir. Sonra bağırsaq büküşlərini açmaq və görmə sahəsini yaxşılaşdırmaq üçün hava vurulur. Bundan sonra boru yoğun bağırsağın sonuna qədər – kor bağırsağa qədər yeridilir.

Eyni zamanda, appendiksi çıxarılmış xəstələrdə də bağırsaqların müayinəsi normal olaraq aparıla bilər, çünki bu əməliyyat zamanı kor bağırsaq yox, yalnız onun soxulcanabənzər çıxıntısı kəsilib çıxarılır.  Əgər müayinə zamanı həkim selikli qişada dəyişiklik görsə, endoskopun nəzarəti altında bu hissədən toxuma nümunəsi (Biopsiya) götürə və onu mikroskop altında müayinə edə bilər.

Eləcə də poliplər (bunlar kiçik şişkinliklərdir) bağırsaq səthində inkişaf edir və yeridilmiş elektrik ilgəyi ilə götürülə bilər. Bu prosedur bir qayda olaraq ağrısızdır. Poliplərin çıxarılması Kolonoskopiyanın ən böyük üstünlüklərindən biridir, belə ki, bağırsaq xərçəngi uzun illər əzrində müvafiq poliplərdən inkişaf edir. Poliplərin çıxarılması bağırsaq xərçənginin inkişafının qarşısını effektiv ala bilər.

Selikli qişanın dəyişiklikləri də endoskopun nəzarəti ilə aradan qaldırıla bilər.

Müayinə ağrılı yaxud xoşagəlməzdirmi?

Müayinəyə hazırlıq, hər şeydən öncə defekasiyann zəifləməsi, qidalanma intervalları bir çox xəstələr üçün müayinənin özündən daha xoşagəlməz olur. Havanın vurulması zamanı bağırsağın hamarlanması nəinki xoşagəlməz, hətta bəzi hallarda ağrılı da ola bilər.

Müayinədən öncə sakitləşdirici və ağrıkəsici iynənin vurulması bu cür xoşagəlməz hissiyyatdan  qaçmağa imkan verir. Bundan başqa, vurulmuş hava meteorizmə səbəb ola bilər ki, bu da təbii yollarla xaric olur. 

Hansı xəstəliklər aşkarlana bilər?

Kolonoskopiyanın vacib funksiyası bağırsaq xərçənginin erkən diaqnostikasıdır – vaxtında aşkarlanarsa əksər hallarda cərrahi əməliyyatla aradan qaldırıla bilər. Bir tərəfdən bağırsaq xərçənginə meyilli olan insanlarda, digər tərəfdən şübhəli əlamətlər aşkarlanan xəstələrdə  - qanlı nəcis, defekasiya aktının pozulması, səbəbsiz arıqlama, eləcə  də yaşı 55-dən yuxarı olanlarda aparılması vacibdir.

Bağırsaq xərçənginin ilk mərhələsi poliplərdir ki, bunlar da endoskopik olaraq aşkarlana, çıxarıla və mikroskopik olaraq müayinə olunab bilər. Əgər çıxarılmış polip bədxassəli degenerasiya etmişsə, bağırsaqın zədələnmiş hissəsinin cərrahi olaraq çıxarılması labüddür.

Tez-tez rast gəlinən digər bir xəstəlik selikli qişanın şişkinləşməsi ilə müşahidə olunan divertikullardır. Bunlar da kolonoskopiya ilə asanlıqla aşkarlana bilər. Kolonoskopiya ilə aşkarlana bilən digər vacib xəstəliklər bağırsağın xronik iltihabi xəstəlikləri olan Kron Xəstəliyi (Morbus Crohn) və Xoralı Kolitdir (Colitis ulcerosa).

Hansı risk və ağırlaşmalara rast gəlinir?

Həzm traktının aşağı şöbələrinin müayinəsi, ümumiyyətlə, rutin bir porosesdir. Buna baxmayaraq yenə də nadir hallarda ağırlaşmalara rast gəlinə bilər və bunlar həyati təhlükəli ola bilər. Bəzi hallarda bağırsaq divarı zədələnir və qanaxma ilə müşayiət olunur. Eləcə də, qanaxmaya səbəb toxuma nümunəsinin götürülməsi ola bilər, bu isə, əksər hallarda, özü dayanır. Çox nadir hallarda güclü qanaxmalara rast gəlinir, bu zaman dərhal qansaxlayıcı preparatlardan istifadə edilməlidir.

Nadir hallarda bağırsaq divarının deşilməsi – perforasiya baş verə bilər ki, bu da təcili cərrahi müdaxilə tələb edir. Perforasiya zamanı qarın boşluğuna düşən bakteriyalar peritonitə səbəb ola bilər. Ümumiyyətlə isə ağırlaşma riski yoğun bağırsaqdakı xəstəliyin növündən və həcmindən asılıdır.

Bunlarla yanaşı, sakitləşdirici vasitələr ürəkbulanma, qusma, qaşınma kimi allergik reaksiyaya səbəb ola bilər ki, bu da çox vaxt özü-özünə keçir. Tənəffüs və qan dövranının pisləşməsinə də səbəb sakitləşdirici vasitələr ola bilər. Bu problemlər müayinə vaxtı aşkarlanır və buna qarşı tədbirlər görülür.
Nadir halda mikroblar qan dövranına düşür və sepsisə səbəb ola bilər. Zədələnmiş, yaxud süni ürək qapaqcıqları olan xəstələrdə isə bakteriyaların qapaqcıqlarda məskunlaşmasının (Endokardit) qarşısını almaq üçün müayinədən öncə antibiotik qəbul etməlidirlər.

Nələrə xüsusi diqqət yetirmək lazımdır?

Əgər xəstəyə kolonoskopiya müayinəsindən öncə sakitləşdirici iynə vurulubsa, o, bir az yatacaq. Sakitləşdirici iynədən sonra 24 saat müddətində nəqliyyat vasitələrini idarə etmək olmaz. Bağırsaqların müayinəsi nəticəsində arxa keçəcəkdə əgər ağrı, yaxud qanlı ifrazat olarsa, həkimə məlumat vermək lazımdır.

Hansı alternativ müayinə üsulları var?

Həzm traktının aşağı şöbələrinin patoloji prosesləri barədə məlumatı, kontrast məhlul ilə rentgenoloji müayinə ilə də almaq olar. Buna Kontrast imaləsi deyilir. Ancaq, rentgen aparatı ilə müayinə az həssasdır və xəstəlik başlanğıc mərhələdə aşkar olunmur. Bundan başqa, rentgen müayinəsi şüalanma ilə müşayiət olunur, eləcə də toxuma nümunəsi götürmək və digər bir müdaxilə mümkün deyil. Lakin kontrast məhlul bağırsaqlarla digər orqanlar arasında əmələ gələn fistulalara keçərək onları aşkara çıxara bilər ki, bu da kolonoskopiya ilə mümkün deyil.

Virtual kolonoskopiya adlandırılan Kompüter Tomoqrafiya yaxud Maqnit Rezonans Tomoqrafiyanın köməyilə aparılan kolonoskopiya zamanı bütün qarın böşluğu müayinə olunur. Bu müayinə, məqsədindən asılı olaraq, təqribən 3-5 dəqiqə davam edir. Müasir kompüter proqramı stereoskopik təsvir yaradır ki, bu da xəstənin bağırsağının virtual modelini əmələ gətirir. Bunun sayəsində bağırsağın polipləri (iri ölçülü) və şişləri aşkarlana bilər.

Müayinədən öncə, xəstə, bağırsağı təqribən 10 dəqiqə müddətində immobilizasiya edən xüsusi dərman qəbul edir. Sonra nazik borudan yoğun bağırsağa 2 l-dən 4 l-ə qədər hava vurulur. Bağırsağın normal müayinəsində olduğu kimi virtual kolonoskopiyada da bağırsaq təmiz olmalıdır.

Bütün alternativ üsullar ümumidir, selikli qişaya baxış və onun qiymətləndirilməsi, şübhəli nahiyələrdən toxuma nümunələrinin götürülməsi bilavasitə mümkün deyil. Bu üsullarla yalnız böyük ölçülü şişləri aşkar etmək mümkündür, kiçik dəyişikliklərdə isə çətindir. Sözsüz ki, yoğun bağırsağın müayinəsində istifadə olunan texniki avadanlıqlar gələcəkdə təkmilləşdiriləcək.

 

Kolonoskopiya

...

Müayinə üsulları / 5620 dəfə oxunub

Elektoroneyroqrafiya nədir?

Elektoroneyroqrafiya (ENQ) sinirlərin elektrik aktivliyini və keçiriciliyini ölçür. Müayinə nəticələrinə əsasən sinirdə elektrik impulslarının ötürülmə sürəti (NLG) müəyyən edilir. NLG sinirin funksiya göstəricisidir. Əgər zədələnmə varsa o zaman əyri dəyişilir.

ENQ necə aparılır?

Elektrodlar xəstənin dərisinə bərkidilir. Oyadıcı elektroddan sinirə ən azı 2 nöqtədən zəif, çox qısa müddətli impulslar göndərilir. İmpulsun Aparıcı elektroda çatma vaxtı ölçülür və qeyd olunur.

Siniri qıcıqlandırmaqla bu qıcığa əzlənin əks reaksiyasını da təyin etmək olar. Iki elektrod arasında müddəti təyin etməklə sinirdə impulsun ötürülmə sürətini təyin etmək olar.

Bədəndə hər bir sinirin xaralkter impuls ötürücülük sürəti var. Əgər o zəifləmişsə, yaxud cavab tamamilə yoxdursa bu, müayinə olunan sinirin zədələnməsini göstərir. Xəstəlikdən asılı olaraq bir neçə sinirin müayinəsi tələb oluna bilər.

ENQ nə vaxt aparılır?

ENQ müxtəlif sinir və əzələ xəstliklərinin diaqnostikasında istifadə olunur. Əksər hallarda EMQ (əzələ aktivliyinin ölçülməsi) ilə kombinə olunmuş şəkildə icra olunur. Onların köməyi ilə müxtəlif xəstəliklər zamanı (məs. şəkərli dabet) sinir zədələnmələrini (Polinevropatiyalar), onların növünü və ağırlığını təyin etmək mümkündür.

Bu müayinənin hansı riskləri var?

Qısamüddətli elektrik impulsları xəstə üçün xoşagəlməz və ağrılı ola bilər. Qıcıqlanma kimi xoşagəlməz hissiyyat meydana çıxa bilər və tezliklə itib gedir. Ümumilikdə isə ciddi ağırlaşmalar bir qayda olaraq rast gəlinmir.

 

Elektoroneyroqrafiya

...

Müayinə üsulları / 507 dəfə oxunub

C?rrahi ?m?liyyatlar?n m??yy?n faizi  orqanizmin ancaq bir hiss?sinin keyl??m?sini t?l?b edir. M?s?l?n ayaqlarda, ?anaqda olan ?m?liyyatlar. Bu tip ?m?liyyatlarda epidural v? spinal anesteziyan?n istifad?si m?qs?d? uy?undur. Lakin bu tip anesteziyaya raz?l??? ancaq siz ver? bil?rsiniz.

Anatomiyas?

Onur?a s?tunu f?q?r?l?rd?n t??kil olunmu?dur. F?q?r?l?rin d?likl?rinin ?m?l? g?tirdiyi kanal vasit?si il? b?t?n orqanizmimizd?n sinirl?r beyin? gedir v? hissiyat? beynimiz? “naqil” kimi ?t?r?r. Epidural v? spinal anesteziyan?n apar?lmas?nda m?qs?d h?min bu ?t?r?c?l?y?n qar??s?n? almaqd?r. Bel? ki, epidural sah? adlanan bo?lu?a yerli keyl??diricinin vurulmas? bu ?t?r?c?l?y? blok? edir. Spinal anesteziya zaman? is? keyl??dirici madd? spinal mayey? yeridilir. Anesteziya apar?lan m?dd?td? sizin ayaqlar?n?z keyl??? bil?r v? sidiyinizin xaric edilm?sinin idar? olunmas? ???n sidik kateterin? ehtiyac?n?z ola bil?r.

Prosedura

Sizin qolunuzda vena daxili d?rmanlar? vura bilm?k ???n venoz kateter yerl??dir?c?kl?r. K?r?yiniz dezinfeksiya olunacaq v?  anesteziya olunacaq yer ?lav? olaraq keyl??diril?c?k. Bundan sonra uzun iyn? il? sinirl?rin ?traf? keyl??diril?c?k. Prosedur ad?t?n a?r?s?z olur. Lakin sizin oturu? v?ziyy?tiniz bir q?d?r narahat??l?q t?r?d? bil?r. ?m?liyyat ?rzind? sizin yata bilm?niz ???n siz? y?ng?l yuxug?tirici veril? bil?r. ?m?liyyat ?rzind? sizin t?zyiqiniz, n?bziniz v? dig?r g?st?ricil?riniz anestezioloq t?r?find?n n?zar?td? olacaq.

A??rla?ma v? risk

Bel? prosedur dem?k olar ki t?hl?k?sizdir. A??rla?malar nadir hallarda olur.A??rla?malar?n qar??s?n? siz h?kim? ver?c?yiniz m?lumatla ala bil?rsiniz. M?s?l?n d?rmanlara allergiyan?z?n olub olmama??n?, ?vv?ll?r ke?irdiyiniz x?st?likl?rin olub olmad???n?, k?r?yinizl? ?laq?dar probleml?rinizin olub olmad???n? d?qiq dem?kl?. Eyni zamanda b?zi x?st?lik?rin irsi oldu?unu n?z?r? almaqla yax?n qohumlar?n?z?n anesteziya il? probleml?rinin olub olmad???n? da dem?yiniz m?sl?h?tdir. ?m?liyyatdan sonra b?zi hallarda ?r?kbulanma v? qusma ola bil?r, lakin bu hal asanl?qla qusma ?leyhin? olan d?rmanlarla aradan qald?r?l?r. ?m?liyyatdan sonra a?r?, h?rar?t, t?ngin?f?slik, ayaqlarda ?d?m ?m?l? g?l?rs? t?cili h?kim? m?raci?t etm?yiniz m?sl?h?tdir. ?m?liyyat?n gedi?ind?n as?l? olaraq b?z?n anesteziyan?n n?v?n? d?yi?m?y? ehtiyac olur. Bu yaln?z ekstrimal hallarda apar?l?r.

Epidural anesteziya

...

Müayinə üsulları / 601 dəfə oxunub

Sol ?r?yin kateterizasiyas? (koronaroqrafiya) n?dir?

Sol ?r?yin kateterizasiyas? – ?r?yin tac damarlar?n?n t?svir olunmas? prosesidir. Koronar, yaxud tac arteriyalar ?r?k ?z?l?sini oksigenl? z?ngin qanla t?chiz ed?n qan damarlar?d?r. ?r?yin tac damarlar?n? normal rentgenoqram yaxud ultras?s m?ayin?si il? m??ahid? etm?k m?mk?n deyil. Koronaroqrafiya zaman? yodlu kontrast m?hlul tac arteriyalara vurulur. Yaln?z bu kontrast m?hlul ?ox nazik damarlar?n ekranda rentgenoloji t?svirinin g?r?nm?sini t?min ed? bilir.
Kontrast m?hlul yum?aq nazik plastik borudan (kateter) vurulur ki, bunu da h?kim qas?q yaxud dirs?k ?uxurundan rentgenoloji n?zar?t alt?nda ?r?y? y?n?ldir.

Koronaroqrafiya n? vaxt apar?l?r?

?r?yin kateter m?ayin?si ?r?k tac damarlar?n?n n?z?r??arpacaq daralmas?n? h?kim g?man etdiyi zaman (?r?yin i?emik x?st?liyi - ??X) apar?l?r. Bu n?tic?y?, m?xt?lif m?ayin?l?r (EKQ, EKQ Y?kl?m?l?ri, ?r?yin ultras?s m?ain?si), yaxud ?r?yin qan t?chizat?n?n z?ifl?m?sin? d?lal?t ed?n ?lam?tl?r - d?? q?f?sind? s?x?lma hissiyyat? yaxud g?rginlik zaman? t?ngn?f?slik kimi tipik ?ikay?tl?r? ?sas?n g?linir.
?lk n?vb?d?, bu ilkin m?ayin?l?r ?r?k tac damarlar?n?n v?ziyy?ti haqq?nda yaln?z dolay? m?lumat verir. Yaln?z ?r?yin kateter m?ayin?si tac damarlar haqq?nda d?qiq m?lumat ver? bil?r.

?g?r ?r?k ?z?rind? ?m?liyyat planla?d?r?l?rsa (m?s, ?r?k qapaqc?qlar? ?z?rind?), ?r?yin kateter m?ayin?si ilkin m?lumat almaqda m?h?m ?h?miyy?t da??y?r. A??r infarkt zaman? ?r?k tac damarlar?n?n tutulmas? bilavasit? t?sdiql?n? v? ?ks?r hallarda h?tta aradan qald?r?la bil?r.

M?ayin? nec? apar?l?r?

M?ayin?, bir qayda olaraq, x?susi ayr?lm?? ?r?k kateterizasiyas? laboratoriyalar?nda  apar?l?r. M?ayin? g?n? x?st?l?r ac saxlan?l?r, yaln?z s?h?r az miqdarda su il? ad?ti ?zr? d?rmanlar?n? q?bul ed? bil?rl?r.

?g?r h?kim ba?qalar?n? yazmay?bsa, qan? durulu?d?ran ?ks?r d?rmanlar?n q?bulu m?ayin?y? bir ne?? g?n qalm?? dayand?r?lmal?d?r. D?rman q?bulundak? b?t?n d?yi?iklikl?r, m?s?l?n, diabetikl?r kateterizasiyadan ?nc? h?kiml? m?zakir? edilir.

M?ayin? sa? qas?q, yaxud sol dirs?k nahiy?sind?n apar?l?r. H?kim bu nahiy?ni a?r?s?zla?d?r?r, ki?ik d?ri k?siyi il? arterial damar? ?ld? edir, buradan da yum?aq, nazik plastik boru (kateter) ?r?y? q?d?r yeridilir. Arterial damar?n azad olunmas? zaman? t?zyiq hissiyyat?, el?c? d? kateterin ?r?k divar? il? t?mas? zaman? ?r?k ritminin pozulmas? - ekstrasistoliya m??ahid? oluna bil?r.

?vv?lc? h?kim kateterl? ?r?yin sol m?d?ciyind? t?zyiqin s?viyy?sini m??yy?n edir. Kontrast m?hlul sol m?d?ciy? vurulduqda is? ?r?yin nasos funksiyas?n? yoxlay?r. Bu zaman q?sa m?dd?t ?rzind? b?t?n b?d?nin isinm?si, el?c? d? sidik ifraz?na ?a??r?? hissiyyat? yarana bil?r.

Sonra boru tac damarlara yeridilir v? Rentgen-Kontrast m?hlul m??ahid? olunur. Bu yolla ?r?k tac damarlar?n?n v?ziyy?ti haqq?nda s?lis fikir y?r?tm?k olar.
Kateterin ??xar?lmas?ndan sonra arteriya s?x?l?r, yaxud el?c? tikilir. M?ayin? bununla sona ?at?r. Haz?rl?qla birlikd? b?t?n prosedur t?qrib?n 1 saat davam edir. Arteriyadan qanaxman?n qar??s?n? almaq ???n kateterin ??xar?ld??? yer? h?kim s?x?c? sar?? qoyur. M?ayin? ambulator, yaxud stasionar ??raitd? apar?la bil?r.

M?ayin?d? hans? riskl?r var?

Bugun ?r?yin kateterl? m?ayin?si art?q uzun m?dd?t s?nanm??, ?midverici v? az hallarda a??rla?ma ver?n bir ?suldur. ?r?k ritminin a??r pozulmalar? v? kontrast m?hlula  h?ssasl?qla ?laq?dar ?ok kimi h?yati t?hl?k?li a??rla?malara ?ox nadir hallarda rast g?linir.

Tac arteriyalar h?dd?n art?q darald?qda m?ayin? ?r?yin infarkt?na s?b?b ola bil?r ki, bu da d?rhal a?kar olunur v? m?vafiq t?dbirl?r g?r?l?r. Qalxanab?nz?r v?zin funksiyas?n?n artmas? m??ahid? olunan x?st?l?rd? yodlu Rentgen-kontrast madd?nin q?bulu ani olaraq madd?l?r m?badil?sinin pozulmas?na s?b?b ola bil?r. 

A??rla?malar zaman? t?cili m?daxil? ???n z?ruri d?rmanlar v? avadanl?qlar ?r?k kateterizasiyas? b?lm?sind? h?mi?? ?l alt?nda olur. Qan laxtalar?n?n formala?mas?, damar poz?unluqlar? v? damar t?xanmlar? damarlar?n kir?cl??m?si v? ?r?k x?st?likl?rin? s?b?b ola bil?r. ?ox nadir hallarda bu, qan t?chizat?n?n a??r poz?unluqlar?na (?r?k infarkt?, beynin i?emik insultu) g?tirib ??xara bil?r. ?mumi infeksiya, yaxud ?r?yin daxili qi?as?n?n infeksiyas? da nadir hallarda t?sad?f olunur. Kateter m?ayin?sind? ciddi a??rla?ma h?r 2000 m?ayin?d?n birind? rast g?linir.

El?c? d? kateterin arteriyaya daxil olundu?u yerd? daralma, yaxud t?xanma ?m?l? g?lir ki, bu da ?l v? ya aya??n qan t?chizat?n?n pozulmas?na g?tirib ??xar?r. ?ks?r hallarda bunu c?rrahi m?daxil? il? aradan qald?rmaq m?mk?nd?r.S?x?c? sar??n?n qoyulmas?na baxmayaraq b?z?n punksiya nahiy?sind? qanaxma ba? verir. O yaln?z kosmetik c?h?td?n xo?ag?lm?z ola bil?r, nadir hallarda is? b?y?k ?l??l? olub c?rrahi m?daxil? t?l?b ed? bil?r. H?r bir m?daxil?d? oldu?u kimi iyn? nahiy?sind? infeksiya ehtimal? da yox deyil. Ciddi ?lav? t?sir v? a??rla?malar? istisna etm?k ???n h?kim m?ayin?d?n ?nc? a?a??dak? x?st?lik v? hallar haqq?nda m?lumat toplay?r:

- Qalxanab?z?r v?zin x?st?likl?ri
- Kontrast m?hlula qar?? h?ssasl?q (?r?kbulanma, s?pgi, qan t?zyiqi probleml?ri, yaxud qa??nma)
- Allergik x?st?likl?r (astma, ot q?zd?rmas?, qida m?hsullar?na qar?? allergiya)
- ??k?rli diabet
- Qanaxmaya meyllik
- B?yr?kl?rin funksiya ?at??mazl?qlar?
- Qad?nlarda: Hamil?lik ehtimal?

 

M?ayin?nin ba?qa prosedurlar? varm??

H?kim ?r?yin kateter m?ayin?sini x?st?y? t?vsiyy? etm?zd?n ?vv?l x?st? yuxar?da sadalanan dig?r m?ayin? ?sullar?ndan (m?s. ?r?yin ultras?s m?ayin?si) ke?mi? olur, hans?lar ki, ?r?yin tac damarlar? haqq?nda yaln?z dolay? m?lumat verir. ?r?yin kateter m?ayin?si bahal?d?r v? bu m?ayin?l?r? g?r? daha ?ox a??rla?ma ehtimal? il? m??ayi?t olunur, amma t?bii ki, s?z?ged?n metod ?r?k tac damarlar?n?n x?st?likl?ri haqq?nda daha ayd?n t?s?vv?r yarad?r.
Komp?ter v? n?v?-maqnit rezonans? kimi m?ayin? ?sullar? h?l?lik ?r?k kateterini ?v?z etm?k ???n kifay?t q?d?r t?kmill??dirilm?diyi ???n bu ?sullarla ?r?k kateterizasiyas?n?n m?qayis?si bu g?n m?zakir? m?vzusu deyil.

H?l?lik ?r?yin kateter m?ayin?si ?r?yin tac damarlar?n? m?ayin? etm?k ???n yegan? ?suldur, bu ?sulla, eyni vaxtda, h?m d? damarlar?n daralmas?n?n aradan qald?r?las?na c?hd etm?k m?mk?nd?r.

 

Koronaroqrafiya

...

Müayinə üsulları / 801 dəfə oxunub

Qaraciyər biopsiyası xüsusi iynə vasitəsilə qaraciyərdən bir tikə toxuma götürməklə həyata keçirilir. Bir çox hallarda qeyri-invaziv qaraciyər müayinələri (Ultrasəs müayinəsi, Kompüter Tomoqrafiyası, Laborator Qaraciyər Sınaqları və s.) qaraciyərdə olan patologiya haqqında həkimə ətraflı məlumat vermir. Biopsiya zamanı götürülmüş qaraciyər toxuması xüsusi patohistoloji müayinə üsulu ilə tədqiq edilir. Bu müayinə  qaraciyərin zədələnmə səviyyəsinin dəqiq müəyyən edilməsinə və ən düzgün müalicə taktikasının seçilməsinə imkan verir.

Hazırlıq

Hər şeydən öncə həkim qan laxtalanma sisteminin normal olub-olmamasını yoxlayacaqdır. Həkimə müayinə gününə qədər istifadə etdiyiniz bütün dərmanlar haqqında məlumat verin.  Çünki elə dərmanlar var ki, onlar qanın laxtalanma qabiliyyətini azaldır və bunu həkiminizin bilməsi çox vacibdir. Qaraciyər biopsiyasının çatışmayan cəhətlərindən biri prosedurdan sonra qaraciyərdə mümkün olan qanaxmadır. Odur ki, həkim adətən biopsiyadan bir həftə öncə qanın laxtalanma qabiliyyətini azalda bilən bütün dərman maddələrinin (məsələn, aspirin, ibuprofen və s.) kəsilməsini istəyəcəkdir.

Proseduradan 8 saat öncə yemək və içmək olmaz və xəstəxanaya prosedurdan bir neçə saat öncə gəlməniz arzuolunandır. Həkiminiz sizə digər xüsusi instruksiyalar verə bilər.

Prosedurun həyata keçirilməsi

Qaraciyər biopsiyası kiçik cərrahi əməliyyat hesab edilir və xəstəxana şəraitində həyata keçirilməsi tövsiyyə olunur. Prosedur zamanı sizə ağrıkəsici vurulacaq və siz proseduru özünüz müşahidə edə biləcəksiniz. İstəyinizdən aslı olaraq sizə yuxugətirici də vurula bilər. Amma bu məsləhət görülmür, çünki siz nəfəsalma və nəfəsvermə hərəkətlərinizlə  qaraciyərdə spesifik nayihəni tapmaqda həkimə kömək edə bilərsiniz. Prosedur zamanı siz arxası üstə uzanıb sağ əlinizı boyun arxasına qoymalısınız və həkim biopsiya nahiyəsini antiseptiklərlə təmizləyərək steril ağ ilə əhatələyəcək.  Həkim yerli keyləşdirmə üçün bir-iki inyeksiya edəcək, bəzən kiçik kəsik apara bilər və bu nöqtədən xüsusi biopsiya iynəsi ilə qarın divarından keçərək qaraciyərdən toxuma götürəcəkdir. Bəzi hallarda qaraciyərin spesifik nöqtəsindən biopsiya götürmək üçün həkim ultrasəs aparatının nəzarətindən istifadə edə bilər.

Prosedur zamanı çox sakit olmaniz gərəkdir. Hərəkət və ya tənəffüs etməniz nəticəsində ağ ciyər və ya öd kisəniz zədələnə bilər. Biopsiya anında həkiminiz bir anlığa nəfəsinizi  saxlamağı xahiş edəcəkdir. Bu zaman həkim iynəni qaraciyərə daxil edir. İynə xaric olduqdan sonra siz normal nəfəs ala bilərsiniz. Ola bilsin bu prosedur bir neçə dəfə təkrar olunsun. Qaraciyərdən biopsiyanın götürülməsi proseduru bütövlükdə 20-30 dəqiqə çəkir.

Qaraciyər biopsiyasının, az-az da olsa istifadə edilən, laparoskopik və transvenoz üsulları da vardır. Birinci üsul zamanı, ümumi narkoz altında laparoskopik yolla qarın boşluğuna daxil olunur və həkim vizual nəzarət ilə qaraciyərdən bioptat götürür. Adi biopsiya ilə müqayisədə bir qədər mürəkkəb üsul olsa da, spesifik hallarda daha informativ və az təhlükəlidir. Bu üsul  qaraciyərin aydın görünüşünün alınmasına və proseduranın vizual nəzarət altında həyata keçirilməsinə imkan verir.  Yanaşı olaraq laparoskopiya zamanı digər müayinə və müalicəvi tədbirlər də həyata keçirilə bilər. Transvenoz biopsiya zamanı boyun venasından kateter adlanan nazik boru keçirilərək qaraciyərə daxil edilir və bioptat götrülür. Xəstənin laxtalanma sistemində pozğunluğun olması və ya qarında mayenin olması adi üsulla biopsiyanı çətinləşdirdiyi üçün bu növ biopsiyadan istifadə edilir.

Prosedurdan sonra

Biopsiyadan sonra iynə daxil edilən yerə sarğı qoyulur və sizə sağ böyrünüz üzərində uzanmaq tövsiyyə edilir. Bəzən sağ böyrünüzə bərk yastıq və ya bükülmüş dəsmal qoyula bilər ki, qaraciyər 1-2 saat ərzində sıxılmış vəziyyətdə qalsın. Sız prosedur edilən gündə evə də gedə bilərsiniz, amma bir gün xəstəxanada qalmanız tövsiyyə olunur. Evə dönmək qərarı verərsinizsə, evdə 7-8 saat yataq rejimində olmanız məsləhətdir. Prosedur edildikdən sonra bir həftə ərzində ağır işlə məşğul olmanız məsləhət deyil.

Prosedurdan sonra bir müddət iynə yerində və sağ qolunuzda müəyyən ağrı və narahatlıq olacaqdır. Ağrıya səbəb diafraqma əzələsinin qıcıqlanmasıdır və adətən sağ qola yayılır. Amma bir həftə ərzındə bu narahatlıqlar ötüşəcək. Həkiminiz sizə prosedurdan sonra bir müddət ağrıkəsici təyin edə bilər. Amma  Aspirin, İbuprofen sırasından olan ağrıkəsiciləri prosedurdan sonra da bir həftə ərzində qəbul etməkdən çəkinin. Belə dərmanlar sağalma üçün vacib olan laxtalanmanı azaldır.

Hər  bir cərrahi əməliyyat və prosedurlarda olduğu kimi, qaraciyər biopsiyasının da öd kisəsinin zədələnməsi, infeksiyalaşma, ağrı kimi ağırlaşmaları olur. Amma onların rastgəlmə tezliyi çox aşağıdır.

Qaraciyər Biopsiyası

...

Müayinə üsulları / 993 dəfə oxunub

Mammoqrafiya n?dir?
Mammoqrafiya – s?d v?zinin Rentgen aparat? il? x?susi mayin? ?suludur. ?g?r h?kim s?d v?zid? ??bh?li d?yi?iklik a?kar edirs? (m?s?l?n x?r??ng? ??bh?), mammoqrafiya ??bh?ni ayd?nla?d?rmaq ???n ?n vacib m?ayin? ?suludur.
Mammoqrafiya nec? apar?l?r?

Mammoqrafiya radioloji kabinetl?rd?, x?st?xanalar?n Rentgen ??b?l?rind? apar?l?r. M?ayin? ed?n h?kim m?ayind?n ?nc? ail? ?zvl?rind?n kimd?s? s?d v?zi x?r??nginin olub-olmamas?n?, s?d v?zinin iltihab?, s?d v?zid? aparlm?? c?rrahi ?m?liyyatlar, hormonal preparat q?bulu, birinci hamil?liyin vaxt? v? ?vv?lki m?ayin?l?r  haqq?nda x?st? il? s?hb?t apara bil?r.

?lav? olaraq h?kim s?d v?zl?rini, qoltuqalt? ?uxuru v? k?rp?c?k s?m?y? ?traf?n? ?ll? m?ayin? edir. Yax?? olar ki, mammoqrafiya apar?lan g?n b?d?n lasyonu, talk v? dezodorant istifad? olunmas?n. Bu tip gigiyenik vasit?l?rd? ?ox x?rda t?rkib hiss?l?ri var ki, onlar rentgenoqramda ?ks olunur v? t?svirin qiym?tl?ndirilm?sini ??tinl??dirir. 
Mammoqrafiya zaman? s?hb?t rentgen aparat? il? m?ayin?d?n gedir, y?ni, rentgen borusu rentgen ??alar? burax?r ki, bunlar da s?d v?zi toxumas?n?n t?svirini retgen ka??z?nda g?st?rir. M?ayin? olunan hiss? rentgen borusu il? rentgen ka??z? aras?nda yerl??dirilir. S?d v?zi toxumas?ndan ke??n rentgen ??alar? rentgen plyonkas?n? qara r?ng? boyay?r. Toxuman?n rentgen ??alar?n?n ke?? bilm?diyi hiss?l?ri a? r?ngd? qal?r. Bel?likl? s?d v?zinin qara-boz-a? rentgen t?sviri al?n?r. Mammoqrafiya zaman? h?r s?d v?zinin minimum 2 ??kil ??kilir. Bunun ???n rentgen ??alar? s?d v?zin? bir d?f? yuxar?dan-a?a??, ikinci d?f? is? yandan ke?irilir. Bu, s?d v?zid? m?mk?n d?yi?iklikl?ri a?kar etm?k ehtimal?n? art?r?r. B?zi hallarda daha d?qiq n?tic? ???n bir v? ya h?r iki v?zid?n ???nc? ??kli almaq t?l?b olunur. 
Vacibdir ki, s?d v?zi m?mk?n oldu?u q?d?r yast?la?m?? olsun v? sona q?d?r bel? qals?n. Bu ?ox vaxt biraz a?r?l? olur, lakin t?svirin keyfiyy?tini art?r?r, el?c? d? ??alanma y?k?n? azald?r. Ke?id d?vr?nd? olan qad?nlarda m?ayin? yax?? olar ki, menstruasiyan?n k?silm?sind?n sonrak? ilk g?nl?rd? apar?ls?n. Bu d?vrd? b?t?nl?kl? s?d v?zid? v? onun toxumas?ndak? hormonal g?rginlik v? c?zi h?ssasl?q daha yax?? m?ayin?y? imkan verir. Mahiyy?tc? is? mammoqrafiya ayba?? siklinin ist?nil?n vaxt?nda apar?la bil?r.
Sonra h?kim al?nan t?svir? bax?r. ?ks?r hallarda o, h?tta ?n ki?ik d?yi?iklikl?ri bel? g?zd?n qa??rmamaq ???n lupadan istifad? edir. Bu m?ayin? bir q?d?r vaxt t?l?b ed? bil?r, bun g?r? d? radioloq he? d? h?mi?? x?st?y? n?tic?l?ri d?rhal dey? bilmir. H?m?inin, mammoqrafiya m?ayin?sin? g?nd?r?n h?kim (?ks?r hallarda ginekoloq) h?r bir halda ?trafl? yaz?l? n?tic? al?r. 
Mammoqrafiyan?n x?susi bir formas? – r?q?msal mammoqrafiyad?r. M?ayin? eynil? yuxar?da g?st?rildiyi kimi apar?l?r. Bu zaman n? retgen ??aslanmas? n? d? plyonka istifad? olunmur. T?svir elektron cihazda al?n?r v? r?q?msal (elektron) olaraq yadda?da saxlan?l?r. Bu komp?terd? sonradan i?l?nil? v? uzun m?dd?t saxlan?la bil?r. R?q?msal mammoqrafiya zaman? al?nan t?svirl?r normal mammoqrfiya il? m?qayis?d? daha ?trafl? m?lumat verir. Dig?r t?r?fd?n, r?q?msal mammoqrafiya zaman? al?nan t?svirl?r ?lav? olaraq i?l?nm? imkan? verir. Bel? ki, ??kill?r b?y?d?lm?kl?, filtrd?n ke?irilm?kl?, t?svir plan?n? d?yi?m?kl?, el?c? d? parlaql??? v? kontrast? d?yi?ilm?kl? t?l?b olunan formada optimalla?d?r?la bil?r. R?q?msal ?sulun bir ?st?nl?y? d? odur ki, ??kill?r uzun m?dd?t arxivd? saxlan?la, el?c? d? d?rhal dig?r h?kiml?r? ?t?r?l? bil?r.
Mammoqrafiya n? vaxt apar?l?r? 
H?kim s?d v?zid? d?yi?iklik a?kar etdikd? v? bunun b?dxass?li olmas?ndan ??bh?l?ndikd?, bu ??bh?ni dig?r ?sullarla istisna etm?k m?mk?n olmad?qda Mammoqrafiya t?vsiyy? olunur. S?d v?zid? olan d?yi?iklikl?r? hiss olunan d?y?nl?r v? b?rkl??m?l?r, s?d v?zin forma v? ?l??l?rinin d?yi?ilm?si, d?rinin dart?lmas? v? g?rilm?si, el?c? d? d?? gil?sind?n maye xaric olmas? aiddir. H?kimin bu d?yi?iklikl?ri m?mk?n q?d?r erk?n a?karlamas? ???n s?d v?zil?rinin h?r il ?ll? m?ayin?si ya?? 30-dan yuxar? olan qad?nlarda x?r??ngin erk?n m?rh?l?d? a?karlanmas? ?sullar?na aiddir. Bundan ba?qa, qad?nlarda a?kar olunan, h?kimin ??bh?li kimi qiym?tl?ndirdiyi n?z?r? ?arpan qeyri-adilik d? mammoqrafiyan?n apar?lmas?na g?st?ri?dir.
El?c? d? s?d v?zi x?r??ngin? m?vafiq risk faktorlar? olan qad?nlar, m?s?l?n irsi meyllik mammoqrafiyaya g?st?ri? ola bil?r. Risk faktorlar? a?a??dak?lar hesab olunur: ?g?r birinci d?r?c?li (ana, bac?), yaxud ikinci d?r?c?li (n?n?, ?miq?z?) qohumlar? s?d v?zi x?r??ngi il? x?st?l?nmi?s?, s?d v?zil?rinin xo?xass?li x?st?likl?ri varsa (atipik hiperplaziya), ya?? 50-d?n yuxar?d?rsa, ke?id d?vr?nd? hormonal m?alic? q?bul edirs?, ilk u?a??n? 30 ya??ndan sonra d?nyaya g?tiribs?, ke?id d?vr?n? ba?layanda ya?? 55-d?n yuxar? idis?, yaxud ilk ayba?? 12 ya?dan ?vv?l olmu?sa. Lakin bu hallarda h?kim f?rdi risk ehtimal?n? hesablay?r v? x?st? il? birlikd? mammoqrafiyan?n apa?lmas?na q?rar verir.
Mammoqrafiya il? n? a?karlana bil?r?
Mammoqrafiya t?sviri s?d v?zid? olan d?yi?iklikl?ri, h?tta ?ll? m?ayin? zaman? n?z?r? ?arpmayan d?yi?iklikl?ri  a?kar ed? bil?r. Bununla d? m?ayin? ed?n h?kim m?xt?lif kriteriyalara ?sas?n m??yy?n edir ki, bu d?yi?iklikl?r s?d v?zi x?r??ngin? d?lal?t edir, ya yox. H?r ?eyd?n ?nc? yeni a?karlanm?? d?yi?iklik v? ?n ki?ik b?rkl??m? ?ox ??bh?lidir. Lakin mammoqrafiya yekun diaqnozu qoyma?a imkan vermir. Yaln?z mikroskop alt?nda m?ayin? olunan toxuma n?mun?l?ri (biopsiya) g?t?rm?kl? h?kim s?d v?zi x?r??ngi diaqnozunu t?sdiq ed? bil?r.
?ox nadir hallarda mammoqrafiyada h?kim s?d v?zi x?r??ngini a?kar etm?y? bil?r. Bu halda yalan?? m?nfi n?tic?d?n s?hb?t gedir. B?z?n d? olur ki, h?kim x?st?y? biopsiya t?vsiyy? edir, lakin m?ayin? n?tic?sind? s?d v?zi x?r??ngi a?karlanm?r (yalan?? m?sb?t n?tic?). Bu n?tic?l?r onu g?st?rir ki, he? d? h?r bir s?d v?zi tam olaraq yoxlan?la bilmir. ?g?r q?zlar ke?id d?vr?nd? v? ondan qabaq hormon q?bul edirl?rs?, s?d v?zi toxumas? ?ox s?rt olur v? bu zaman d?yi?iklik a?kar etm?k ??tin olur. El?c? d? iri h?cmli s?d v?zil?rini m?ayin? etm?k ?ks?r hallarda ??tin olur.
S?d v?zil?rinin ba?qa hans? m?ayin? ?sullar? var?
?ll? m?ayin? il? yana?? m?ayin? ?sullar? da geni? yay?lm??d?r. Lakin onlar mammoqrafiyan? ?v?z ed? bilm?z, yaln?z m?ayin?y? ?lav? oluna bil?r. ?g?r s?d v?zid? d?yi?iklik n?z?r? ?arp?rsa v? mammoqrafiya bir n?tic? vermirs?, s?d v?zil?rinin ultras?sl? m?ayin?sind?n  (mammosonoqrafiya) istifad? olunur. Bu proses a?r?l? deyil v? ?lav? ??alanma il? m??ayi?t olunmur.
Kista v? yaxud dig?r xo?xass?li d?yi?iklikl?ri ayd?nla?d?rmaqda ultras?s m?ayin?si daha effelktlidir. Bu yolla da mammoqrafiya zaman? rast g?lin?n ??bh?li hallar zaman? ?lav? ultras?s m?ayin?si il? toxuma n?mun?sinin g?t?r?lm?si t?xir? sal?na bil?r. T?klikd? is? ultrsasonoqrafiya s?d v?zid?ki d?yi?iklikl?ri v? x?r??ngi erk?n m?rh?l?d? a?karlamaq ???n istfad? olunmur.
S?d v?zil?rinin m?ayin?si ???n n?vb?ti daha geni? v? h?r ?eyd?n ?nc? daha bahal? proses – s?d v?zil?rinin maqnit-rezonans tomoqrafiyas?d?r (MR-Mammoqrafiya). Bu a?r?s?z v? daha az yalan?? m?nfi n?tic? g?st?r?n bir ?suldur. Lakin, dig?r t?r?fd?n bu ?sul x?r??ngi ilkin m?rh?l?d? a?kar ed? bilmir. Buna g?r? d? MR-Mammoqrafiya h?r ?eyd?n ?nc? d?? protezl?ri olan x?st?l?r? n?zar?t v? s?d v?zid? ?m?liiyat ke?irmi? v? ??a q?bul ed?n x?st?l?rd? ?ap?q v? ?i? residivini ay?rd etm?k ???n istifad? edilir. Lakin bu ?sul da s?d v?zil?rinin m?ayin?si kimi ilkin v? yegan? ?sul kimi istifad? olunmur.
B?zi hallarda s?d v?zil?rinin m?ayin?sin? ?lav? olaraq Pozitron-Emmision-Tomoqrafiya (PET) istifad? olunur. Bu proses m?xt?lif toxumalarda olan f?rqli m?badil? x?susiyy?tl?rin? ?saslan?r. S?d v?zil?rinin m?ayin?sind? PET-?n hans? ?st?nl?k v? ?h?miyy?tinin olmas?n? zaman g?st?r?r.
Mammoqrafiya-Skrininq n?dir?
Mammoqrafiya-Skrininq zaman? m?vafiq ya?da olan qad?nlarda k?tl?vi mammoqrafiya m?ayin?si apar?l?r. Bu, s?d v?zi x?r??nginin erk?n a?karlanmas?na v? qad?nlar?n bu x?st?likd?n ?l?m g?st?rcisinin azald?lmas?na xidm?t edir. S?d v?zi x?r??ngi n? q?d?r tez a?karlansa v? t?dbir g?r?ls?, sa?alma ehtimal? da o q?d?r ?oxdur.
Unutmaq laz?m deyil ki, Mammoqrafiya-Skrininq zaman? meydana ??xan h?r bir m?sb?t n?tic? b?y?k psixi g?rginlikl? m??ayi?t oluna bil?r, h?r ?eyd?n ?nc? ??bh?li v?ziyy?t olduqda v? n?vb?ti ayd?nla?d?rma qa??lmaz olduqda. Buna g?r? d?, yalan?? m?sb?t n?tic?l?rin (s?d v?zi x?r??nginin olmad??? halda ??bh?li v?ziyy?tin olmas?) say?n? minimuma endirm?k v? m?mk?n old??? q?d?r az x?r??ng x?st?liyini g?zd?n qa??rmaq vacibdir. N?tic?l?ri ayd?nla?d?ran zaman uzun m?dd?t g?zl?m?m?k ???n n?vb?ti ard?c?ll?q yax?? t??kil olunmal?d?r.

Mammoqrafiya

...

Müayinə üsulları / 658 dəfə oxunub

Angioqrafiya nədir?

Angioqrafiya – qan damarlarının rentgen aparatının köməyi ilə təsvir olunmasına imkan verən müayinə metodudur. Bu üsulun köməyi ilə arteriyalar (Arterioqrafiya), venalar (Fleboqrafiya) və limfa damarları (Limfangioqrafiya) müayinə olunur. Müayinənin nəticəsi xəstəliyin forma və yayılması haqqında qərar verməyə imkan verir.

Nə vaxt Angioqrafiya aparılır?

Hansı orqan yaxud bədənin hansı hissəsinin müayinə olunmasından asılı olaraq, iynə yaxud kateter (uzun, elastik, plastik materialdan hazırlanan nazik boru) arteriyaya, venaya yaxud da müayinə olunan toxumaya yeridilir (adətən yerli ağrısızlaşdırma altında). Bundan sonra kontrast maddə kateterlə müayinə olunan damar nahiyəsinə yeridilir, ondan ötrü ki damarlar rentgenoqram ekranında görünsün. Bu yolla qan damarlarındakı problem və dəyişikliklər böyük həssaslıqla özünü biruzə verir. Müayinənin nəticəsinə əsasən həkim qərar verir ki, müalicəyə ehtiyac varmı yaxud bu mümkündürmü və hansı müalicə imkanları var.

Angioqrafiya necə aparılır?

Müdaxilə həm yerli ağrısızlaşdırma, həm də ümumi narkoz altında aparıla bilər. Kateter əksər hallarda sağ, bəzən hətta sol qasıq büküşündən yaxud da müvafiq damarda Ellen büküşündən yeridilir. Çox qorxan xəstələrə sakitləşdirici də verilə bilər.

Arteriyaların müşahidəsi ilə, ürəyi qanla təmin edən xüsusi arteriyalar dəri üzərində kiçik kəsikdən iynə ilə punksiya olunur və kiçik plastik boru arteriyaya daxil edilir. Nazik aparıcı məftil/sim/ (aparıcı kateter) bu borudan aortaya yeridilir. Ürəyi qanla təmin edən koronar damarların, arteriylarının təsviri KoronarAngioqrafiya adlanır.

Müdaxilə zamanı xəstə nə hiss edir?

Kontrast maddəin yeridilməsi zamanı xəstələr bəzən ümumi istilik hissi və bəzən ürək nahiyəsində gərginlik hissi keçirirlər. Əgər bu həddən artıq xoşagəlməz olsa müdaxiləni vaxtında dayandırmaq üçün həkimlər həmişə bu hissiyyatın olub olmadığını soruşurlar.

Aparıcı simin dartılmasını və damarda müdaxiləsi hiss edilmir, çünki qan damarlarının daxili qatında sinirlər yoxdur.

Hansı ağırlaşmalar rast gəlinə bilər?

Ağırlaşmalar ümumiyyətlə nadir hallarda rast gəlinir. Müayinənin növündən və həcmindən asılı olaraq aşağıdakı ağırlaşmalar rast gəlinə bilər:
  - Ürək ritminin pozulması
  - Entzündungen/ Воспламенения
  - Kontrast maddəyə qarşı artmış həssaslıq
  - Tərkibində yod olan kontrast maddə səbəbli qalxanabənzər vəzin funksiyasının pozulması
  - Aşağı ətraf arteriyalarında qan təchizatının pozulması
  - İynə yerində qansızma və yara
  - Verletzungen (Einrisse) der Leisten-, Becken-, Arm oder Hauptschlagader (Aorta)
Bundan başqa Arteriya və ona yaxın vena arasında əlaqə (arteriovenoz fistula) də yarana bilər. Kateterin dartılması həmçinin damarın daxıli qatının zədələnməsinə də səbəb ola bilər.

Müayinədən öncə və sonra nəyə diqqət yetirmək lazımdır?

Müayinədən öncə əksər hallarda heç bir xüsusi hazrlıq tələb olunmur. Bir neçə saat qalmış heç bir şey yemək və içmək olmaz, yalnız az miqdarda maye qəbul etmək olar. Əksər dərmanlar adəti üzrə qəbul edilə bilər. Yalnız, laxtalanmanı zəiflədən dərmanlar həkimlə məsləhətləşdikdən sonra kəsilməlidir.
Diabetiklər üçün dərmanların dozalanması, eləcə də insulinin dozası həkimlə əvvəlcədən razılaşdırılır. Tibbi göstəriş əsasında xüsusi hazırlıq yalnız qlxanabənzər vəzin xəstəliyi olanlarda və allergik həssas şəxslərdə aparılır. 
 

Hansı alternativləri var?

Hazırda arteriya və venalarda qan axımı haqqında sualların çoxuna Doppler-Ultrasəs müayinəsi vasitəsilə cavab tapmaq mümkündür. Xüsusən də iri damarlar heç bir risksiz müayinə oluna bilər. Bura beyini qanla təchiz edən damarlar, eləcə də aşağı ətraf venaları aiddir.

Buna görə də bir qayda olaraq ultrasəs müayinəsi Angioqrafiyadan əvvəl aparılır. Bu müayinənin nəticəsi kifayət etmədikdə Angioqrafiya aparılır.

Angioqrafiya

...

Müayinə üsulları / 1157 dəfə oxunub