Exokardioqrafiya

Exokardioqrafiya dedikd? ?r?yin ultras?s vasit?sil? m?ayin?si v? t?sviri ba?a d???l?r. Ultras?s, tezliyi insan qula??n?n e?itm? tezliyind?n y?ks?k olan s?s dal?alar?ndan ibar?tdir. ExoKQ-da ultras?s dal?alar? ?t?r?c?d?n d?? q?f?sin? v? ?r?y? g?nd?rilir. Toxumalar?n s?xl???ndan as?l? olaraq m?xt?lif d?r?c?d? ?ks olunur v? q?buledicid? yenid?n qeyd olunur. S?s dal?alar?n?n uzunlu?u (?t?r?c?d?n olan m?saf?) v? intensivliyi (t?sviri n?qt?nin parlaql???) monitorda ultras?sin t?svirini ?m?l? g?tirir. 

Ultras?s dal?lar? m?xt?lif n?v toxumalardan m?xt?lif d?r?c?d? ke?ir. Qab?r?aya ?atd?qda onlar udulur, haval? m?hitd? is? (m?s. a?ciy?r toxumas?) g?cl? ?ks olunur. Buna ?sas?n d? ultras?s vasit?sil? ?z?l?l?ri, qan v? dig?r toxuma strukturlar?n? ?ox yax?? m??yy?n etm?k olar. D?rinin ultras?s ??alar?n? yax?? ke?irm?si ???n h?mi?? jele istifad? olunur.
Exokardioqrafiyan?n hans? formalar? var?

Normal v? ?n ?ox rast g?lin?n ?sul transtorakal m?ayin?dir. Bu zaman ?t?r?c? d?? q?f?si ?z?rin? qoyulur v? ?r?k burada m?ayin? olunur. S?sin yax?? ke?irilm?si ???n d?? q?f?si ?z?rin? jele d? istifad? olunur. ?g?r x?st?nin v?ziyy?ti imkan verirs?, x?st? yan t?r?fi ?st? ?evrilir v? m?vafiq t?r?fd?ki ?lini ba??n?n alt?na qoyur. B?d?nin hans? t?r?fi ?st? d?nm?si m?ayin? ed?n h?kimd?n as?l?d?r. M?ayin? arxas? ?st? uznm?? v?ziyy?td? d? apar?la bil?r. Bu v?ziyy?td? ?r?yin v?ziyy?ti d?yi?ilir, ona g?r? d? t?svirin keyfiyy?ti azal?r.

Transtorakal m?ayin?d? qab?r?a, d?? s?m?y?, el?c? d? a?ciy?rl?rin bir hiss?si ?r?yin g?r?nm? sah?sini pisl??dir? bil?r. ?g?r bel? hal ba? vers?, el?c? d? x?susi qoyulmu? suala cavab verm?k t?l?b olunarsa ultras?s m?ayin?si qida borusundan (transezofaqial) apar?la bil?r. Bu zaman boruda yerl??dirilmi? ultras?s ?t?r?c?s? qastroskopiyada oldu?u kimi qida borusuna yeridilir v? ?r?yin qida borusuna t?r?f olan hiss?si ?ks t?r?fd?n m?ayin? oluna bil?r. Bu yolla da ?r?yin qapaqc?qlar?, el?c? d? ?r?kd? qan dur?unlu?u v? s. haqq?nda ?trafl? m?lumat almaq olar. Adi dan???qda bu ?sul “udulan Exo” adlan?r. Bu m?ayin?nin tibbi q?sald?lm?? ad? is? TEE kimi s?sl?nir.

Y?kl?nm? - yaxud Stress-Exokardioqrafiya zaman? is? Exokardioqrafiya ?r?yin y?k?n?n q?sam?dd?tli artmas? zaman? apar?l?r. Bu, EKQ y?kl?m?l?rind? oldu?u kimi veloerqomtrd? yaxud medikamentoz olaraq da icra oluna bil?r.

Exokardioqrafik t?svirl?rini hans? n?vl?ri var?

“B-t?svir” adlanan n?vd? iki?l??l? ??kil monitorda t?svi olunur. Burada B h?rfi ingilisc? Brightness s?z?nd?n g?t?r?l?b, bu da parlaql?q dem?kdir. Ultras?sin m?xt?lif d?r?c?d? ?ks olunmas?na ?sas?n m?xt?lif parlaql?qda t?svir al?n?r. T?svirin h?r bir n?qt?si t?svirin h?r bir n?qt?sinin parlaql??? m?ayin? olunan orqan?n d?rinliyind?n v? ?t?r?c?d?n g?nd?ril?n siqnallar?n istiqam?tind?n as?l?d?r. M?ayin? olunan orqan?n ??kli (bu halda ?r?yin) buna ?sas?n meydana ??x?r. ??kil real vaxt rejimind? al?nd???ndan ?r?yin h?r?k?ti d? m??ahid? oluna bil?r.

Dig?r bir vacib t?svir ?sulu M-t?svirdir. Bu zaman yegan? sas dal?as?n?n k??yi il? m?vafiq qatlar?n h?r?k?ti qeyd olunur. Bu ?sulla ?r?k divarlar?n?n qal?nl???n? v? ?r?k kameralar?n?n ?l??s? m??yy?n oluna bilir.

Doppler-Exokardioqrafiya zaman? Doppler effektin? ?sas?n q?rm?z? qan cisimcikl?rinin s?r?ti v? istiqam?ti, el?c? d? ?r?yin m?xt?lif iss?l?rind? v? iri damarlarda qan d?vran? m?ayin? olunur. Doppler-ExoKq-in k?m?yi il? ?r?k qapaqc?qlar?n?n q?surlar? m??yy?n oluna bilir.
R?ngli- Exokardioqrafiyada qan?n h?r?k?t s?r?tinin g?st?ricisi r?ngli punktlara ?t?r?l?r v? iki?l??l? ??kil? ?evrilir.

Yeni ?sullar?n yaranmas? ???l??l? ultras?s m?ayin?sin? imkan yarad?r. Bu da ?r?yin geni? v? real t?svirinin al?nmas?na imkan verir.

Hans? x?st?likl?ri a?kar etm?k m?mk?nd?r?

?r?yin yaxud ayr?l?qda m?d?cikl??rd?n birinin geni?l?nm?si, divarlar?n qal?nl???n?n d?yi?m?si, yaxud motor funksiyalar?n?n pozulmas? (m?s. Kardiomiopatiya, anevrizma) il? ged?n b?t?n x?st?likl?r a?kar oluna bil?r. ?r?k qapaqc?qlar?n?n f?nsiyas? m?ayin? oluna bil?r. Bu zaman Exokardioqrafiya il? ?r?k ?at??mazl???n?n d?r?c?si m??yy?n oluna bil?r v? ?r?yin nasos f?aliyy?ti haqq?nda m?hakim? y?r?tm?k olar (m?s. mitral Stenoz, mitral qapa??n sallanmas?). El?c? d? ?r?k?traf? kis?l?rin (m?s. Perikarderguss) v?ziyy?tini d? qiym?tl?ndirm?k m?mk?nd?r.

?r?k qan d?vran? ?r?yin koronar arteriyalar? ?ox ki?ik oldu?una g?r? v? t?svir oluna bilm?diyin? g?r? m?ayin? oluna bilmir. Koronar damarlar?n x?st?likl?rin? ??bh? olduqda Exokardioqrafiya yaln?z k?m?k?i m?ayin? ?sulu kimi g?st?ri?dir, bu zaman qan t?chizat?n?n z?if olmas?, m?s, miokard infarkt?ndan sonra sa?alm?? hiss?l?rin qan t?chizat?n?n regional z?ifl?m?si haqq?nda m?lumat almaq olar.

Hans? risk v? a??rla?malar m??ahid? olunur?

Transtorakal ExoKQ-da risk m??ahid? olunmur. Bununla yana?? ya?l? v? ?zgin x?st?l?r, yaxud g?c? t?ngn?f?slik olan x?st?l?r yan??st? uzanma v?ziyy?tind? ?z?n? pis hiss edir. Ona g?r? d? ultras?s m?ayin?si daha ?ox arxas? ?st? uzanma v?ziyy?tind? apar?l?r.

Transezofagial ExoKQ da qastroskopiyada oldu?u kimi qida borusunun z?d?l?nm?sin? s?b?b ola bil?r. Bu, daha ?ox ?vv?lc?d?n qida borusunu x?st?likl?ri (venalar?n geni?l?nm?si) oldu?u halda ba? verir. Bundan ?lav? ?r?k ritminin poz?unluqlar? nadir hallarda rest g?linir. ?g?r ?vv?lc?d?n sakitl??dirici vasit?l?r istifad? olunmu?sa bu, sakitl??diriciy? allergik reaksiya yaxud t?n?ff?s?n ??tinl??m?sin? s?b? ola bil?r.

?g?r q?rtla??n keyl??dirilm?si apar?larsa x?st? m?ayin?d?n sonra bir saat m?dd?tind? he? n? yey? v? i?? bilm?z. A?r?, yaxud qanl? qusma zaman? h?kim m?vafiq t?dbir g?rm?lidir.
Hans? alternativ m?ayin? ?sullar? var?

ExoKQ a?r? verm?diyi v? ??alanma il? m??ayi?t olunmad??? ???n alternativ m?ayin? ?sullar? haqq?nda sual qoyulmur. Ox?ar n?tic?l?r rentgen aparat? il? apar?lan b?zi m?ayin?l?rd? al?na bil?r, lakin onlar ??alanmaya s?b?b olur.

?r?yin kateter m??ayin?sind? d? ?r?k koronar damarlar?n?n v? ?r?yin t?svirini almaq, qapaqc?qlar?n funksiyas? v? ?r?yin nasos f?aliyy?ti bar?d? m?lumat almaq olar. Y?kl?nm?-Szintiqrafiya adlanan ?sulda da y?kl?nm?-ExoKQ n?tic?l?rin? yax?n n?tic?l?r ?ld? edil? bilir. Burada radioaktiv y?kl?nmi? madd?l?rin k?m?yi il? y?kl?nm? zaman? ??yion m?xt?lif hiss?l?rind? qan t?chizat? m??yy?n olunur.

 


935 dəfə oxunub