Ssintiqrafiya

Ssintiqrafiya tibbd? t?sviri m?ayin? ?sullar?na aiddir. Bu zaman adi rentgenoqram?n ?ksin? olaraq, orqanlar?n strukturunun t?svirind?n yox, orqan?n funksiyas?n?n t?svirind?n s?hb?t gedir.  Szintiqrafik m?ayin? m?xt?lif x?st?likl?rin diaqnostikas? m?qs?di il? apar?l?r. Bu zaman c?zi ??alanma v? q?sa yar?mpar?alanma perioduna malik i?ar?l?nmi? madd? (Radiopharmaka, Tracer) orqanizm? yeridilir.

X?susi y?ks?k ke?iricilikli kameralar?n (qamma kameralar) ??alanma k?nardan ?l??l?r. Bu zaman komp?ter bunu ??killi t?svir? ?evirir.
 
Qalxanab?nz?r v?zin Szintiqrafiyas? nec? apar?l?r?

Qalxanab?nz?r v?z hormonlar haz?rlay?r (m?s?l?n, Tiroksin) ki, bunlar?n da ?sas t?rkib hiss?si yoddur. Qalxanab?nz?r v?zin Ssintiqrafiyas? ???n radiaktiv Yod-123, yaxud Texnesium-99m istifad? olunur. Bu madd?l?rd?n biri m?ayin? olunan ??xsin venas?na yeridilir. Bu zaman o, qalxanab?nz?r v?z t?r?find?n tutulur.

15-20 d?qiq? sonra bu madd?nin radiaktiv ??alanmas?, eyni zamanda onun qalxanab?nz?r v?zid? yay?lmas? ?l??l?r. Bu yolla da b?t?n qalxanab?nz?r v?zid?, el?c? d? onun ayr?-ayr? hiss?l?rind? madd?l?r m?badil?si m??yy?n olunur. Bir d?y?nd? qalxanab?nz?r v?z hormonlar?n?n ihaz?rlanmas?n?n artmas? (isti d?y?nl?r), yaxud da hormon ifraz?n?n olmamas? (soyuq d?y?nl?r) m??yy?n oluna bil?r.

X?st? ???n ??alanma n? q?d?r y?ks?kdir?

M?asir Radiopharmaka q?sa yar?mpar?alanma perioduna malikdir. Yod-123 ???n fiziki yar?mpar?alanma periodu t?qrib?n 13 saat, Texnesium-99m ???n t?qrib?n 6 saatd?r. Bu, x?st? ???n ??alanma dozas?n? n?z?r??arpacaq d?r?c?d? azaltma?a imkan verir. H?r bir tibb prosedurda oldu?u kimi Szintiqrafiya da yaln?z o halda apar?l?r ki, x?st? ???n al?nm?? n?tic?nin faydas? ??alanma ehtimal?ndan daha ?ox olsun. Yod v? Texnesium izotoplar? il? m?ayin? zaman? ??alanma ?ox c?zidir.

Bununla bel?, hamil? qad?nlarda v? s?d ?mizdir?n analarda Szintiqrafiya apar?lmamal?d?r.

Qalxanab?nz?r v?zin hans? m?ayin? ?sullar? var?

Sa?lam qalxanab?nz?r v?z boyunda ?ll?nm?lidir, lakin g?r?nm?m?lidir. Y?ng?l d?r?c?d? b?y?m?? v?z (Struma) ba?? arxaya ?y?n zaman, n?z?r??arpan b?y?m? is? ba??n normal v?ziyy?tind? g?r?nm?lidir. Bu b?y?m? d?y?nl?rin ?m?l? g?lm?si il?, yaxud d?y?n olmadan gedir. ?lav? olaraq, qapal? paltar geyin?n zaman xo?ag?lm?z hissiyyat, udman?n ??tinl??m?si, boyunda s?x?lma hissi v? n?f?salma zaman?l t?n?ff?s?n ??tinl??m?si m??ayi?t olunur. Bundan ba?qa, boyun venalar? ?n? ??xa v? s?s x?r?lt?l? ola bil?r.

Qalxanab?nz?r ?zin daxili sekresiya funksiyas?n?n pozulmas? artma (Hipertireoz), yaxud azalma (hipotireoz) ??klind? ola bil?r. Funksiyan?n artmas?n?n g?st?ricisi ?s?biliyin artmas?, ?sm?, ?r?yin s?r?tl? d?y?nm?si (taxikardiya) v? t?rl?m?nin artmas?d?r. El?c? d?, i?tahan?n artmas?na baxmayaraq ??kinin itirilm?si, ruhdan d??m?, sa?la?n t?k?lm?si Hipertireozu gizl?d? bil?r. Funksiyan?n azalmas? ???n daimi yor?unluq, ?m?k qabiliyy?tinin azalmas?, h?v?ssizlik, l?ngim? v? soyu?a davaml?l???n pisl??m?si kimi tipik ?ikay?tl?r xarakterikdir. ??kininn  artmas?, x?r?lt?l? v? kobud s?s, el?c? d? quru v? x?mir ??killi d?ri Hipotireoz zaman? rast g?lin? bil?r. B?zi hallarda qalxanab?nz?r v?zin funksiyas?n?n azalmas? depressiyaya g?tirib ??xara bil?r.

H?kiml? ?iikay?tl?r bar?d? s?hb?td?n v? fizikkal m?ayinn? ?sullar?ndan sonra a?a??dak? diaqnostik prosedurlar apar?l??r. ?lk ?nc? qalxanab?nz?r v?z hormonlar? (TSH, fT3. fT4) qanda t?yin olunur. Ultras?s m?ayin?si vasit?sil? qalxanab?nz?r v?zin forma, ?l?? v? strukturu m??yy?n olunur.

Qalxanab?nz?r v?zin Szintiqrafiyas? ilk n?vb?d? forma d?yi?iklikl?ri (xaricd?n g?r?n?n) l? v?zin funksiyas? aras?ndak? ?l?q?ni ?yr?nm?y? xidm?t edir.

?g?r Qalxanab?nz?r v?z ?z?rind? c?rrahi  ?m?liyyat planlanm??d?rsa o zaman qanda ... v? ... yoxlan?l?r. Sonrak? m?ayin?l?r? ??lav? qan testl?ri (Autoantitel testi, TRH-test), d?? q?f?si v? traxeyan?n rentgenoloji m?ayin?si, dig?r m?ayin?l?r (KT, MRT), el?c? d?, Qalxanab?nz?r v?z toxumas?n?n punksiyas? aiddir.

Ssintiqrafiya zaman? n?l?r? diqq?t yetirm?k laz?md?r?

Ssintiqrafiya v?zin hormon haz?rlamaq ???n Yod, yaxud kimy?vi ox?ar madd?l?ri (m?s. Texnesium) aktiv olaraq ?z?nd? toplamas?na ?sasland???na g?r?, ?al???lmal?d?r ki, bu mexanizm m?ayin? yaxud m?alic? vaxt? ola bildiyi q?d?r yax?? f?aliyyat g?st?rsin.

Buna g?r? d?, ola bil?r ki, ?vv?lc?d?n q?bul olunan d?rmanlar?n q?bulu (h?tta qalxanab?nz?r v?ziin x?st?likl?ri ???n istiifad? olunanlar bel?) h?kiml? raz?la?d?r?ld?qdan sonra dayand?r?ls?n.

El?c? d?, qalxanab?nz?r v?zin szintiqrafiyas?ndan ?nc? 6 h?ft? m?dd?tind? Yodlu kokntrast madd? il? he? bir m?ayin? apar?lmamal?d?r. Bu, komp?ter-tomoqrfiya yaxud b?yr?k v? sidik yollar?n?n radioloji m?ayin?si (urografiya) zaman? ola bil?r.

 


758 dəfə oxunub